Foliasana
TR
Araçlar

Amaryllis (Hippeastrum) teşhis aracı

Amaryllisin sorunlarının çoğu iki yerden başlar: Soğanın nasıl dikildiği ve ne kadar su verildiği. Sorunun nerede göründüğünü seçin, birkaç soruyla olası nedene ulaşalım. Bu araç kesin bir teşhis koymaz ve ilaç ya da doz önermez.

1) Sorun hangi bölgede?

Tüm olası nedenler

Aracı kullanmadan doğrudan bir nedene de gidebilirsiniz.

Ortam uyarısı: Bu öneriler normal bir ev içi ortam içindir; kaynaklar bu tür için sürekli bir sıcaklık aralığı vermiyor. İki altın kural vardır: Soğanın büyük kısmı toprağın üstünde kalmalıdır ve su her zaman saksının kenarından verilmelidir. Soğanın üstüne ya da yaprakların birleştiği boğaza su gelmemelidir.

Fazla su

Fazla su amaryllisi çürütür. Soğan su depolayan bir organdır ve sürekli ıslak toprakta bekleyemez. Özellikle dikimden sonra, kökler gelişmeden verilen fazla su doğrudan çürümeye gider.

Ne yapmalısınız

  1. Sulamayı durdurun ve toprağın üst yarısı kuruyana kadar bekleyin.
  2. Saksının drenaj deliği tıkalı mı kontrol edin. Süs saksısı içindeyse biriken suyu boşaltın.
  3. Soğanı hafifçe sıkın. Hâlâ sertse bitki toparlar.
  4. Bundan sonra suyu her zaman saksının kenarından verin, soğanın üstüne değil.

Soğan çürüğü

Uzun süre ıslak kalan ya da üstüne su gelen soğanda çürüme başlamıştır. Yumuşama ve koku, çürümenin soğanın içine ilerlediğini gösterir. Bu, amaryllisin en ciddi sorunudur.

Ne yapmalısınız

  1. Soğanı topraktan çıkarın ve dikkatle inceleyin.
  2. Çürük kısımlar sınırlıysa temiz ve keskin bir bıçakla sağlam dokuya kadar kesin, kesik yüzeyi birkaç gün açık havada kurumaya bırakın, sonra taze ve iyi drene olan toprağa yeniden dikin.
  3. Soğanın büyük bölümü yumuşamış ve kötü kokuyorsa bitki kurtarılamaz. Toprağı da atın, aynı toprağı yeniden kullanmayın.
  4. Yeniden dikerken soğanın büyük kısmının toprak üstünde kaldığından emin olun; RHS üçte ikisinin yüzeyin üstünde kalmasını, NC State Extension ise yalnız yarısının gömülmesini söyler.

Soğan fazla gömülmüş

Amaryllis soğanının büyük kısmı toprağın üstünde kalmalıdır; RHS üçte ikisinin yüzeyin üstünde kalmasını, NC State Extension ise soğanın yalnız yarısının gömülmesini söyler. Tamamen gömülen soğanın üst kısmında ve yaprakların birleştiği boğazda su birikir; bu hem çürümeye hem kırmızı yanığa zemin hazırlar. Bu, bu bitkiye özgü ve çok yaygın bir dikim hatasıdır.

Ne yapmalısınız

  1. Soğanı dikkatlice çıkarın, köklere zarar vermemeye çalışın.
  2. Soğanın büyük kısmı toprak üstünde kalacak şekilde yeniden dikin: RHS üçte ikisinin yüzeyin üstünde kalmasını, NC State Extension ise yalnız yarısının gömülmesini söyler.
  3. Saksı geniş geldiyse daha dar bir saksıya alın. Soğan çevresinde her yönde 2-3 santimetre boşluk yeterlidir.
  4. Soğanın üst kısmı ıslak ya da yumuşamışsa birkaç gün havalandırın, sonra dikin.

Kırmızı yanık

Soğanda, yaprakların dibinde ve çiçek sapında kırmızı çizgiler ya da lekeler görülüyorsa bu büyük olasılıkla kırmızı yanıktır (Stagonospora curtisii). Amaryllise özgü bir mantar sorunudur. Fazla nem, soğan üstünde biriken su ve havalandırma yetersizliği tetikler.

Ne yapmalısınız

  1. Etkilenen yaprakları dipten alın ve atın, kompostlamayın.
  2. Soğanın üstünü ve boğazını kuru tutun. Suyu her zaman saksının kenarından verin.
  3. Bitkiyi daha havadar bir yere alın, yapraklara su püskürtmeyin.
  4. Lekeler soğanın büyük bölümüne yayılmışsa ve soğan yumuşamaya başladıysa bitkinin kurtarılma şansı düşüktür.
  5. Yaygın ya da tekrarlıysa yerel bir bahçıvana danışın.

Susuzluk

Toprak kurumuş ve bitki suya ulaşamıyor. Amaryllis kuraklığa bir süre dayanır ama aktif büyüme ve çiçeklenme döneminde susuz kalırsa tomurcuklar açmadan kurur, yapraklar sarkar.

Ne yapmalısınız

  1. Suyu saksının kenarından, toprak boyunca yayarak verin.
  2. Fazla suyun drenaj deliğinden çıkmasını bekleyin ve tabakta biriken suyu boşaltın.
  3. Aktif büyüme döneminde toprağın üst birkaç santimetresi kuruyunca su verin.
  4. Takvime göre değil, toprağın durumuna göre sulayın.

Işık yetersiz

Loş bir yerde amaryllisin çiçek sapı incelir, gereğinden fazla uzar ve çiçek açtığında kendi ağırlığıyla devrilir. Yapraklar da soluklaşır ve yatar. RHS, çiçek açmama nedenleri arasında fazla gölgeli bir yeri adıyla sayar.

Ne yapmalısınız

  1. Bitkiyi aydınlık bir pencere kenarına alın. Doğrudan öğle güneşi gerekmez, parlak ve dolaylı ışık yeterlidir.
  2. Sapın bir yöne eğilmesini önlemek için saksıyı her birkaç günde bir çeyrek tur çevirin.
  3. Çiçek sonrası yaprak döneminde de aydınlık konumu koruyun.

Güneş yanığı

Doğrudan ve yakıcı güneş, özellikle yaz öğle saatlerinde, yaprak yüzeyinde soluk ya da kahverengi kuru lekeler bırakır. Bu lekeler geri dönmez.

Ne yapmalısınız

  1. Bitkiyi doğrudan güneşin vurmadığı, aydınlık bir yere alın.
  2. Sabah güneşi genelde sorun değildir; öğle ve öğleden sonra güneşinden koruyun.
  3. Yanmış yapraklar iyileşmez ama bitkiye zarar vermez, dipten alabilirsiniz.

Soğuk hasarı

Amaryllis soğuğa dayanıklı değildir. NC State Extension tek bir alt sınır veriyor ve onu zarar eşiği olarak yazıyor: Bitki 1,7 °C'nin (kaynakta 35 °F) altında zarar görür. Ayrıca soğuk cam teması yapraklarda su içinde kalmış gibi görünen lekeler bırakabilir ve tomurcukların açılmasını durdurabilir.

Ne yapmalısınız

  1. Bitkiyi soğuk pencere kenarından ve hava akımından uzaklaştırın.
  2. Kışın yaprakların soğuk cama değmediğinden emin olun.
  3. Sulama suyunun oda sıcaklığında olmasına dikkat edin.
  4. Hasarlı yapraklar düzelmez; yeni sürgünleri bekleyin.

Ortam fazla sıcak

Sıcak ve kuru hava, özellikle kalorifer yakınında, çiçeklerin çabuk solmasına ve tomurcukların açılmadan kurumasına yol açar. Bu bir hastalık değil, ortam sorunudur.

Ne yapmalısınız

  1. Bitkiyi kaloriferin doğrudan üstünden ve sıcak hava akımından uzaklaştırın.
  2. Serin bir oda çiçek ömrünü belirgin biçimde uzatır.
  3. Toprağın daha hızlı kuruduğunu unutmayın, nemi daha sık kontrol edin.

Gübre ve tuz birikimi

Fazla gübre ya da zamanla toprakta biriken tuzlar, yaprak uçlarının kahverengileşip kurumasına yol açar. Saksı kenarında ve toprak yüzeyinde beyazımsı bir kabuk görülebilir.

Ne yapmalısınız

  1. Gübre vermeyi bir süre durdurun.
  2. Saksıyı suyun serbestçe aktığı bir yerde bol suyla yıkayın, fazla suyun tamamen süzülmesini bekleyin.
  3. Toprak yüzeyindeki beyaz kabuğu kazıyıp üstüne taze toprak ekleyin.
  4. Gübreyi yalnız aktif büyüme döneminde ve önerilen miktarın yarısında kullanın.

Zararlı

Yaprakların birleştiği boğazda beyaz pamuksu kümeler unlu bit, yaprak altında ince ağ ve noktalanma örümcek akarı işaretidir. Amaryllis genelde zararlı sorunu az yaşar ama soğan boğazı gizlenmeye uygun bir yerdir.

Ne yapmalısınız

  1. Bitkiyi diğer bitkilerden ayırın.
  2. Yaprakları ve soğan boğazını nemli bir bezle silin. Bez sık sık yıkanmalıdır.
  3. Yaprak altlarını ve yaprakların birleştiği dip kısmı düzenli olarak kontrol edin.
  4. Yaygın ya da tekrarlıysa yerel bir bahçıvana danışın.

Dinlenme dönemi uygulanmamış

NC State Extension, soğanın çiçekten sonra toparlanma ve yenilenme için bir dinlenme dönemine ihtiyaç duyduğunu yazar ve bunu sayılarla verir: 8-10 hafta, 10-13 °C ve yarı karanlık bir yer. Bu dönemi uygulamadıysanız aşağıdaki adımlar o rejimi anlatır. Dinlenme atlanınca ne olduğunu kaynakların hiçbiri yazmıyor, bu yüzden bu sayfa öyle bir neden-sonuç kurmaz. Çiçek açmama nedenlerini yalnız RHS sayar ve üç tane verir: soğanın erken kuruya alınması, fazla gölgeli bir yer ve önceki yaz az sulama.

Ne yapmalısınız

  1. RHS dinlenmeyi eylül sonunda başlatır ve o noktada gübreyi kesip sulamayı azaltmayı yazar.
  2. Yapraklar sararıp kuruyunca dipten alın.
  3. Soğanı saksısıyla serin bir yere kaldırın. Işıkta iki kaynak ayrışıyor ve bu sayfa ikisini de olduğu gibi aktarır: NC State Extension yarı karanlık (10-13 °C, kaynakta 50-55 °F), RHS ise aydınlık bir yer (yaklaşık 13 °C) diyor.
  4. 8-10 hafta bekletin (NC State Extension'ın verdiği süre budur), sonra aydınlığa çıkarıp üst toprağı tazeleyin ve ölçülü sulamaya başlayın.
  5. Genellikle 6-8 hafta içinde yeni çiçek sapı görünür. Çiçeklenme zamanını buna göre planlayabilirsiniz.

Yapraklar erken kesilmiş

İki bahçe kaynağı da aynı talimatı verir: Çiçek sapları kesilir, yapraklar kesilmez. NC State Extension yaprakların kendiliğinden sararıp kurumasını, ancak kahverengileşince alınmasını yazar; RHS de çiçek saplarını dipten kesip yaprakları büyümeye devam ettirmeyi söyler.

Ne yapmalısınız

  1. Bu sezon için yapılacak bir şey yok; sonraki maddelere göre ilerleyin.
  2. Bu yıl çıkan yaprakları kesmeyin, kendiliğinden sararıp kuruyana kadar bırakın.
  3. Yaprak döneminde bitkiyi aydınlık tutun, düzenli sulayın ve ölçülü gübre verin.
  4. Sonbaharda dinlenme dönemini uygulayın; NC State Extension bunu 8-10 hafta, 10-13 °C ve yarı karanlık olarak verir.

Bu normal: Çiçek sonrası yaprak sararması

Çiçekten sonra ve dinlenme dönemine girerken yaprakların sararıp kuruması bitkinin doğal döngüsüdür. Bir hastalık ya da bakım hatası değildir; NC State Extension da yaprakların kendiliğinden sararıp kurumasını, ancak kahverengileşince alınmasını yazar.

Ne yapmalısınız

  1. Yaprakları kesmeyin, kendiliğinden sararıp kuruyana kadar bırakın.
  2. Tamamen kuruyan yaprakları dipten nazikçe alın.
  3. Bu aşamadan sonra dinlenme dönemini başlatabilirsiniz.
  4. Sararma çiçekli dönemde ve toprak ıslakken oluyorsa bu doğal değildir; fazla su bölümüne bakın.

Bu normal: Dinlenme dönemi

Dinlenme döneminde amaryllis büyümez ve bu beklenen bir durumdur. NC State Extension bu dönemi soğanın toparlanma ve yenilenme dönemi olarak tanımlar.

Ne yapmalısınız

  1. Sulamayın ve gübre vermeyin.
  2. Serin ve yarı karanlık konumu koruyun.
  3. 8-10 hafta dolunca aydınlığa çıkarın ve ölçülü sulamaya başlayın.
  4. Bu süre içinde soğanı ara ara kontrol edin; yumuşama varsa çürüme başlamış olabilir.

Sap ağırlıktan eğiliyor

Amaryllisin çiçekleri iri ve ağırdır. Işık yeterli olsa bile, özellikle bir sapta birden fazla çiçek açtığında sap kendi ağırlığıyla eğilebilir. Bu bir sorun değildir.

Ne yapmalısınız

  1. İnce bir çubukla sapa destek verin ve yumuşak bir bağla gevşekçe tutturun.
  2. Saksıyı her birkaç günde bir çeyrek tur çevirin.
  3. Daha ağır bir saksı kullanmak devrilmeyi önler.

Soğan henüz yeterince güçlü değil

Genç ya da küçük bir soğan ilk sezonlarında çiçek vermeyebilir.

Ne yapmalısınız

  1. Yaprak dönemini uzun ve aydınlık geçirmesini sağlayın.
  2. Aktif dönemde ölçülü gübre verin.
  3. Sonbaharda dinlenme dönemini uygulayın.
  4. Soğan her yıl biraz daha güçlenir; sabırlı olun.

Ortam değişikliğine tepki

Yeni satın alınan ya da yeri değiştirilen amaryllis, ışık ve sıcaklık değişimine tepki olarak tomurcuk dökebilir. Bu geçici bir uyum tepkisidir.

Ne yapmalısınız

  1. Bitkiyi sık sık yer değiştirmeyin, sabit bir konumda tutun.
  2. Sulama ve ışık düzenini koruyun.
  3. Birkaç hafta içinde toparlanmasını bekleyin.

Bu normal: Sürgün henüz görünmedi

Dikimden sonra sürgünün görünmesi birkaç hafta sürebilir. Bu dönemde soğan önce kök yapar. Görünürde bir hareket olmaması sorun değildir.

Ne yapmalısınız

  1. Sabırlı olun ve bu dönemde çok az su verin.
  2. Toprağı ılık ve aydınlık bir yerde tutun.
  3. Merakla soğanı topraktan çıkarıp kontrol etmeyin; gelişen kökler zarar görür.
  4. Altı haftadan uzun süre hiçbir hareket yoksa ve soğan yumuşamışsa çürüme olasılığını kontrol edin.

Sorun yaygınsa ya da tekrarlıyorsa yerel bir bahçe merkezine danışın.

← Amaryllis Bakımı (Hippeastrum): Soğan Dikimi, Çiçek Sonrası ve Yeniden Çiçek Açtırma

Kaynaklar