Foliasana
NL
Hulpmiddelen

Amaryllis (Hippeastrum): problemen herkennen

De meeste problemen bij de amaryllis beginnen op twee plekken: hoe de bol geplant is en hoeveel water er is gegeven. Kies waar je het probleem ziet, dan komen we met een paar vragen bij de waarschijnlijke oorzaak. Deze tool stelt geen definitieve diagnose en adviseert geen middelen of doseringen.

1) Waar zit het probleem?

Alle mogelijke oorzaken

Je kunt ook meteen naar een oorzaak gaan.

Standplaats-tip: Dit advies gaat uit van een gewone woonomgeving; de bronnen geven voor deze soort geen doorlopend temperatuurbereik. Er zijn twee gouden regels: het grootste deel van de bol hoort boven de grond te blijven, en het water gaat altijd langs de rand van de pot. Er mag geen water komen op de bovenkant van de bol of in de hals waar de bladeren samenkomen.

Te veel water

Te veel water laat de amaryllis rotten. De bol is een orgaan dat water opslaat en kan niet in steeds natte potgrond blijven staan. Vooral te veel water vlak na het planten, als de wortels er nog niet zijn, leidt rechtstreeks tot rot.

Wat je kunt doen

  1. Stop met water geven en wacht tot de bovenste helft van de potgrond droog is.
  2. Kijk of het afwateringsgat van de pot verstopt zit. Staat de pot in een sierpot, giet het water dat zich daarin verzamelt dan weg.
  3. Knijp zachtjes in de bol. Is hij nog hard, dan komt de plant er weer bovenop.
  4. Geef het water voortaan altijd langs de rand van de pot en nooit over de bol.

Bolrot

In een bol die lang nat blijft staan of waar water overheen is gekomen, is de rot begonnen. Dat hij zacht wordt en ruikt, laat zien dat de rot tot in de bol is doorgedrongen. Dit is het ernstigste probleem bij de amaryllis.

Wat je kunt doen

  1. Haal de bol uit de potgrond en bekijk hem goed.
  2. Zijn de rotte plekken beperkt, snijd ze dan met een schoon en scherp mes weg tot op gezond weefsel, laat het snijvlak een paar dagen aan de lucht opdrogen en plant de bol daarna opnieuw in verse, goed doorlatende grond.
  3. Is een groot deel van de bol zacht geworden en ruikt hij vies, dan is de plant niet meer te redden. Gooi ook de potgrond weg en gebruik dezelfde grond niet opnieuw.
  4. Zorg er bij het opnieuw planten voor dat het grootste deel van de bol boven de grond blijft; de RHS zegt dat twee derde boven het oppervlak moet blijven, NC State Extension dat alleen de helft ingegraven wordt.

De bol zit te diep

Het grootste deel van de amaryllisbol hoort boven de grond te blijven; de RHS zegt dat twee derde boven het oppervlak moet blijven, NC State Extension dat alleen de helft van de bol ingegraven wordt. Bij een bol die helemaal bedekt is, blijft er water staan op de bovenkant en in de hals waar de bladeren samenkomen; dat legt de basis voor zowel rot als bladvlekkenziekte. Dit is een plantfout die eigen is aan deze plant en die veel voorkomt.

Wat je kunt doen

  1. Haal de bol er voorzichtig uit en probeer de wortels niet te beschadigen.
  2. Plant hem zo terug dat het grootste deel van de bol boven de grond blijft: de RHS zegt twee derde boven het oppervlak, NC State Extension alleen de helft ingegraven.
  3. Is de pot te ruim, zet hem dan in een nauwere pot. Rondom de bol is 2 tot 3 cm ruimte genoeg.
  4. Is de bovenkant van de bol nat of zacht geworden, laat hem dan een paar dagen luchten en plant hem daarna.

Bladvlekkenziekte

Zie je rode strepen of vlekken op de bol, onderaan bij de bladeren en op de bloemsteel, dan is dat hoogstwaarschijnlijk bladvlekkenziekte (Stagonospora curtisii). Het is een schimmelprobleem dat eigen is aan de amaryllis. Te veel vocht, water dat op de bol blijft staan en te weinig luchtcirculatie zetten het in gang.

Wat je kunt doen

  1. Haal de aangetaste bladeren onderaan weg en gooi ze weg, niet op de composthoop.
  2. Houd de bovenkant en de hals van de bol droog. Geef het water altijd langs de rand van de pot.
  3. Zet de plant op een plek met meer lucht en spuit geen water op de bladeren.
  4. Hebben de vlekken zich over een groot deel van de bol verspreid en wordt de bol zacht, dan is de kans klein dat de plant nog te redden is.
  5. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier.

Droogte

De potgrond is uitgedroogd en de plant komt niet bij water. De amaryllis kan een tijd tegen droogte, maar blijft hij in de actieve groei en de bloei zonder water, dan drogen de knoppen uit zonder open te gaan en gaan de bladeren hangen.

Wat je kunt doen

  1. Geef het water langs de rand van de pot en verdeel het over de grond.
  2. Wacht tot het overtollige water uit het afwateringsgat komt en giet het water dat in de schotel blijft staan weg.
  3. Geef in de actieve groei water zodra de bovenste paar centimeter van de grond droog is.
  4. Geef water op wat de potgrond je vertelt, niet op de kalender.

Te weinig licht

Op een donkere plek wordt de bloemsteel van de amaryllis dun, rekt hij verder uit dan nodig en valt hij bij de bloei om onder zijn eigen gewicht. Ook de bladeren worden fletser en gaan liggen. De RHS noemt een te schaduwrijke plek met zoveel woorden als een van de oorzaken van uitblijvende bloei.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant bij een licht raam. Directe middagzon is niet nodig, veel indirect licht is genoeg.
  2. Draai de pot elke paar dagen een kwartslag, zo buigt de steel niet naar één kant.
  3. Houd de plek ook in de bladfase na de bloei licht.

Zonnebrand

Directe, brandende zon laat, vooral rond het middaguur in de zomer, fletse of bruine droge plekken achter op het bladoppervlak. Die plekken gaan niet meer weg.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant op een lichte plek waar de zon er niet rechtstreeks op valt.
  2. Ochtendzon is meestal geen probleem; bescherm de plant tegen de middagzon en de zon in de namiddag.
  3. Verbrand blad herstelt niet, maar schaadt de plant niet; je kunt het onderaan weghalen.

Koudeschade

De amaryllis kan niet tegen kou. NC State Extension geeft één ondergrens en schrijft die op als schadedrempel: de plant loopt schade op onder 1,7 °C (in de bron 35 °F). Daarnaast kan contact met koud glas plekken op de bladeren achterlaten die eruitzien alsof ze in het water hebben gestaan, en kan het het opengaan van de knoppen stilzetten.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant weg van het koude raam en uit de tocht.
  2. Zorg ervoor dat de bladeren in de winter het koude glas niet raken.
  3. Let erop dat het water dat je geeft op kamertemperatuur is.
  4. Beschadigde bladeren worden niet meer beter; wacht op de nieuwe scheuten.

De plek is te warm

Warme en droge lucht, vooral bij de radiator, laat de bloemen snel verwelken en de knoppen uitdrogen zonder dat ze opengaan. Dat is geen ziekte maar een kwestie van de plek.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant weg van boven de radiator en uit de warme luchtstroom.
  2. In een koele kamer gaan de bloemen duidelijk langer mee.
  3. Vergeet niet dat de potgrond sneller opdroogt; controleer het vocht dus vaker.

Plantenvoeding en zoutaanslag

Te veel voeding of zouten die zich met de tijd in de potgrond ophopen, laten de bladpunten bruin worden en uitdrogen. Op de potrand en op de grond kun je een witachtige korst zien.

Wat je kunt doen

  1. Geef een tijd geen plantenvoeding.
  2. Spoel de pot op een plek waar het water vrij weg kan met ruim water door en wacht tot het overtollige water er helemaal uit is.
  3. Schraap de witte korst van de grond af en breng er verse potgrond op aan.
  4. Geef plantenvoeding alleen in de actieve groei en op de helft van de aanbevolen hoeveelheid.

Plagen

Wattige witte klontjes in de hals waar de bladeren samenkomen wijzen op wolluis, fijn spinsel en spikkeling aan de onderkant van het blad op spint. De amaryllis heeft meestal weinig last van plagen, maar de hals van de bol is een goede plek om zich te verstoppen.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant apart van je andere planten.
  2. Neem de bladeren en de hals van de bol af met een vochtige doek. Was de doek regelmatig uit.
  3. Controleer de onderkant van de bladeren en de voet waar ze samenkomen regelmatig.
  4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier.

Er is geen rustperiode gegeven

NC State Extension schrijft dat de bol na de bloei een rustperiode nodig heeft om bij te komen en zich te vernieuwen, en geeft daar getallen bij: 8 tot 10 weken, 10-13 °C en een halfdonkere plek. Heb je die periode niet gegeven, dan beschrijven de stappen hieronder dat regime. Wat er gebeurt als de rust wordt overgeslagen, staat in geen van de bronnen; deze pagina legt dat oorzakelijke verband dan ook niet. De oorzaken van uitblijvende bloei noemt alleen de RHS, en die geeft er drie: de bol te vroeg droog wegzetten, een te schaduwrijke plek en te weinig water in de zomer ervoor.

Wat je kunt doen

  1. De RHS laat de rust eind september beginnen en schrijft dat je op dat moment stopt met voeding geven en minder water geeft.
  2. Haal de bladeren onderaan weg zodra ze vergeeld en uitgedroogd zijn.
  3. Zet de bol met pot en al op een koele plek weg. Over het licht lopen twee bronnen uiteen en deze pagina geeft ze allebei zoals ze zijn: NC State Extension zegt halfdonker (10-13 °C, in de bron 50-55 °F), de RHS zegt een lichte plek (ongeveer 13 °C).
  4. Laat hem 8 tot 10 weken staan (dat is de duur die NC State Extension geeft), haal hem daarna in het licht, ververs de bovenlaag van de grond en begin voorzichtig weer water te geven.
  5. Meestal verschijnt er binnen 6 tot 8 weken een nieuwe bloemsteel. Zo kun je de bloeitijd plannen.

De bladeren zijn te vroeg afgeknipt

Twee tuinbronnen geven dezelfde aanwijzing: de bloemstelen knip je af, de bladeren niet. NC State Extension schrijft dat de bladeren vanzelf vergelen en uitdrogen en dat je ze pas weghaalt als ze bruin zijn geworden; de RHS zegt ook dat je de bloemstelen onderaan afknipt en de bladeren laat doorgroeien.

Wat je kunt doen

  1. Voor dit seizoen valt er niets te doen; ga verder met de punten hieronder.
  2. Knip de bladeren van dit jaar niet af en laat ze staan tot ze vanzelf vergeeld en uitgedroogd zijn.
  3. Houd de plant in de bladfase op een lichte plek, geef regelmatig water en met mate plantenvoeding.
  4. Geef in het najaar een rustperiode; NC State Extension geeft die als 8 tot 10 weken, 10-13 °C en halfdonker.

Dit is gewoon: vergelend blad na de bloei

Dat de bladeren na de bloei en bij het ingaan van de rustperiode vergelen en uitdrogen, hoort bij de natuurlijke cyclus van de plant. Het is geen ziekte en geen verzorgingsfout; ook NC State Extension schrijft dat de bladeren vanzelf vergelen en uitdrogen en dat je ze pas weghaalt als ze bruin zijn geworden.

Wat je kunt doen

  1. Knip de bladeren niet af en laat ze staan tot ze vanzelf vergeeld en uitgedroogd zijn.
  2. Haal bladeren die helemaal droog zijn voorzichtig onderaan weg.
  3. Na deze fase kun je de rustperiode laten beginnen.
  4. Vergelen de bladeren tijdens de bloei terwijl de potgrond nat is, dan is het niet gewoon; kijk dan bij het onderdeel over te veel water.

Dit is gewoon: de rustperiode

In de rustperiode groeit de amaryllis niet en dat hoort zo. NC State Extension omschrijft deze periode als de tijd waarin de bol bijkomt en zich vernieuwt.

Wat je kunt doen

  1. Geef geen water en geen plantenvoeding.
  2. Houd de koele en halfdonkere plek aan.
  3. Haal hem na 8 tot 10 weken in het licht en begin voorzichtig weer water te geven.
  4. Controleer de bol in die tijd af en toe; wordt hij zacht, dan kan er rot zijn begonnen.

De steel buigt door onder het gewicht

De bloemen van de amaryllis zijn groot en zwaar. Ook als er licht genoeg is, kan de steel onder zijn eigen gewicht doorbuigen, vooral als er meer dan één bloem aan één steel opengaat. Dat is geen probleem.

Wat je kunt doen

  1. Geef de steel steun met een dun stokje en bind hem er losjes aan vast met zacht bindmateriaal.
  2. Draai de pot elke paar dagen een kwartslag.
  3. Een zwaardere pot voorkomt dat het geheel omvalt.

De bol is nog niet sterk genoeg

Een jonge of kleine bol bloeit in zijn eerste seizoenen soms niet.

Wat je kunt doen

  1. Zorg dat de bladfase lang duurt en licht is.
  2. Geef in de actieve fase met mate plantenvoeding.
  3. Geef in het najaar een rustperiode.
  4. De bol wordt elk jaar wat sterker; heb geduld.

Reactie op een wisseling van plek

Een amaryllis die net gekocht is of verplaatst, kan knoppen laten vallen als reactie op de wisseling in licht en temperatuur. Dat is een tijdelijke reactie van gewenning.

Wat je kunt doen

  1. Verplaats de plant niet steeds en houd hem op een vaste plek.
  2. Houd het ritme van water geven en het licht gelijk.
  3. Geef hem een paar weken om bij te komen.

Dit is gewoon: de scheut is nog niet te zien

Na het planten kan het een paar weken duren voor de scheut zich laat zien. In die tijd maakt de bol eerst wortels. Dat er aan de buitenkant niets gebeurt, is geen probleem.

Wat je kunt doen

  1. Heb geduld en geef in deze tijd heel weinig water.
  2. Houd de potgrond op een warme en lichte plek.
  3. Haal de bol niet uit nieuwsgierigheid uit de grond om te kijken; de wortels die in aanleg zijn, raken dan beschadigd.
  4. Gebeurt er langer dan zes weken helemaal niets en is de bol zacht geworden, controleer dan op rot.

Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je advies vragen bij een tuincentrum.

← Amaryllis verzorgen (Hippeastrum): bol planten, na de bloei en opnieuw laten bloeien

Bronnen