Menekşe (Afrika Menekşesi / Saintpaulia) teşhis aracı

Yaprak halka/su lekesi (yaprağa su değmesi)

NC State Extension bu tür için açık bir kural yazar: Alttan sulayın ve yaprakları kuru tutun, yoksa leke ya da halka oluşur. Yani lekenin nedeni yaprağın ISLANMASIDIR. ⚠ Suyun SICAKLIĞINI kaynak bir neden olarak saymıyor; bu sayfa da soğuk suyu neden diye yazmaz.

Ne yapmalısınız

1. Bitkiyi alttan (saksıyı oda sıcaklığında su dolu bir kaba oturtup fazlasını süzdürerek) ya da ince ağızlı bir kapla yalnızca toprağa su verin.
2. Suyu asla yaprağa ve ortadaki taça değdirmeyin; yaprağa su damladıysa yumuşak bir bezle ya da hafifçe silkeleyerek alın.
3. Suyun yaprağa hiç değmemesi esas olandır; kaynak lekenin nedeni olarak yaprağın ıslanmasını gösteriyor.
4. Oluşmuş lekeler geçmez, ancak yeni yapraklar temiz çıkar.

Taç çürüğü (ölümcül, hızlı davranın)

Ortadaki taça (yaprakların birleştiği merkez) su kaçması ya da fazla sulama, hızlı ilerleyen ve çoğu zaman ölümcül bir çürümeye yol açar: Merkez yumuşar, kararır, bitki nemli toprağa rağmen solar.

Ne yapmalısınız

1. Bitkiyi asla su içinde bırakmayın; taç ve tabanı kuru tutun, sulamayı yalnızca alttan ya da toprağa yapın.
2. İyi drenajlı saksı ve toprak kullanın; büyük saksı kullanmayın (fazla nem tutar).
3. Sorun ilerlememişse: Toprağı kurutun, çürük dokuyu temiz (alkolle silinmiş) bir aletle kesin, taze bir toprağa alın.
4. Kurtaramazsanız sağlıklı bir yapraktan yaprak çeliğiyle yeni bir bitki üretin; böylece çeşidi kaybetmezsiniz.

Fazla sulama / kök çürüğü

Sürekli ıslak toprakta kökler çürür; alt yapraklar sararır, saplar yumuşar, topraktan ekşi koku gelir ve bitki nemli toprağa rağmen pörsür. Plastik saksıda ve serin ya da az ışıklı ortamda risk daha yüksektir.

Ne yapmalısınız

1. Sulamayı kesin; toprağın üstü kuruyana kadar bekleyin. Bir daha su içinde bırakmayın.
2. İyi drenajlı bir saksıya alın; kökler kahverengi, yumuşak ve sümüksüyse büyük olasılıkla kurtulamaz (kök kaybı).
3. Kurtarma şansı için sağlıklı yapraklardan yaprak çeliği alın.
4. Bundan sonra alttan ya da toprağa, toprağın üstü kuruyunca su verin.

Az sulama

Toprak fazla kuruyunca yapraklar dolgunluğunu kaybeder, gevşer, kenarları yukarı kıvrılır ve toprak saksı kenarından çekilir. Menekşe kısa süreli kuruluğa dayanır, ancak uzun susuzluk çiçekleri erken soldurur.

Ne yapmalısınız

1. Alttan su verin: Saksıyı 1-2 santimetre oda sıcaklığında su dolu bir kaba oturtun, toprak nemlenince çıkarın ve fazlasını süzdürün.
2. Çok kurumuş bir bitkiyi birden bol suyla boğmayın; kuru kökler suyu iyi emmez. Toprak yüzeyine saatte bir yemek kaşığı su ekleyerek kökleri kademeli olarak canlandırın.
3. Bundan sonra toprağın üstü kuruyunca düzenli su verin.

Çiçek açmıyor, yetersiz ışık

Sağlıklı yaprak ama çiçek yoksa ilk bakılacak yer ışıktır. NC State Extension bu türü iki ışık kademesine koyar ve ikisini de DOĞRUDAN GÜNEŞ saatiyle tanımlar: derin gölge (günde iki saatten az ya da hiç doğrudan güneş) ve yarı gölge (günde iki-altı saat doğrudan güneş).

Ne yapmalısınız

1. Bitkiyi daha aydınlık, dolaylı ışıklı bir yere taşıyın (kuzey ya da doğu penceresi, doğrudan öğle güneşi almadan).
2. Doğal ışık yetersizse yapay bir bitki ışığıyla destekleyin.
3. Koyu yeşil yaprak ve çiçek yok, ışığı artırın demektir; birkaç hafta sabredin.

Çiçek açmıyor, saksı/gübre/olgunluk

Işık yeterliyken çiçeksizliğin başka nedenleri olabilir: çok genç bir bitki ya da uzun süre soğukta kalma. ⚠ Saksı boyu ve dar saksının çiçeği artırdığı, ayrıca gübre miktarı ve ritmi kaynakların hiçbirinde yok; bu sayfa bunları neden olarak saymaz.

Ne yapmalısınız

1. Bitki gençse zaman tanıyın; NC State Extension bu tür için 16-27 °C aralığını en uygun olarak yazar.
2. Tek taç bırakın: Dipten çıkan yavru sürgünleri (sucker) alarak enerjiyi çiçeğe yönlendirin.

Soluk yaprak + çiçek var, fazla ışık

Bitki çiçek açıyor ama yaprakları soluksa, aldığı ışık fazla demektir; doğrudan güçlü ışık yaprak rengini soldurur. Menekşede fazla ışık yaprağı soldurur ama çiçeği artırır; bu ikisinin bir arada görülmesi ışık fazlasının kesin işaretidir.

Ne yapmalısınız

1. Işığı biraz azaltın: Doğrudan güneşten uzaklaştırın, dolaylı ışığa alın ya da ince bir tül perdeyle yumuşatın.
2. Yapay ışık kullanıyorsanız bitkiye olan mesafeyi biraz artırın.
3. Renk toparlayana kadar izleyin.

Doğal alt yaprak sararması (sorun değil)

En alttaki en eski yaprakların zamanla sararıp ölmesi doğaldır; yeni yapraklar merkezden (taçtan) çıkar.

Ne yapmalısınız

1. Sararan en alt yaprakları dipten, taca yakın, sap bırakmadan temiz bir aletle alın (45 derece açıyla kesmek su birikmesini önler).
2. Kesimden sonra birkaç gün yaprağa su değdirmeyin.
3. Aynı anda birçok yaprak sararıyor ve toprak ıslaksa bu doğal değildir; fazla su olasılığına bakın.

Daha fazlası: Yaprak Sararması: Ne Zaman Normaldir, Ne Zaman Değildir

Besin eksikliği kaynaklı sararma

Düzenli beslenmeyen menekşede genel soluk sarı yapraklar besin (özellikle azot) eksikliğine işaret edebilir. Menekşe sürekli çiçek açtığı için besini hızlı tüketir; çiçekli türlere özel, fosforu öne çıkan bir gübre bu türde fark yaratır.

Ne yapmalısınız

1. ⚠ Gübre miktarı ve sıklığı için NC State Extension kaydında bilgi yok; bu sayfa bir sayı vermez, ambalajdaki bilgiye uyun.
2. Aşırıya kaçmayın; fazla gübre kök yakar ve tuz biriktirir.
3. Renk düzelirse normal bakıma dönün.

Yukarı uzanan uzun yaprak sapları, daha çok ışık istiyor

Yapraklar uzun saplarla yukarı doğru uzanıyorsa bitki ışığa ulaşmaya çalışıyor demektir; yani ışık yetersiz. Menekşede yaprak sapı normalde kısa ve neredeyse yataydır; sapların dikleşmesi ışık yetersizliğinin ilk ve en güvenilir işaretidir.

Ne yapmalısınız

1. Bitkiyi daha parlak, dolaylı ışıklı bir yere taşıyın ya da yapay ışıkla destekleyin.
2. Saksıyı haftada bir çevirin ki her yön eşit ışık alsın ve rozet düzgün kalsın.
3. Çok dağılan dış yaprakları alarak bitkiyi tazeleyebilirsiniz.

Tuz birikimi (beyaz kristal kabuk)

Saksı kenarında ya da toprak yüzeyinde beyaz kristal kabuk, çözünür tuzların (fazla gübre) birikimidir. Yaprak ya da sap bu tuza değince yanabilir ve çürüyebilir.

Ne yapmalısınız

1. Saksıya yaklaşık 20 dakika boyunca temiz su akıtarak biriken tuzları drenajdan yıkayın.
2. Tuz çoksa bitkiyi taze toprağa ve temiz bir saksıya alın.
3. Sırlı seramik ya da plastik saksı tercih edin (sırsız toprak saksı tuz biriktirir); gübreyi azaltın.

Siklamen akarı (merkez yapraklar bodur/buruşuk)

Gözle görülmeyen siklamen akarı, menekşenin merkezindeki yeni yaprakları ve tomurcukları hedefler; belirti bodur, kalınlaşmış, buruşuk, biçimsiz merkez yapraklar ve çiçek açmama ya da bozuk çiçeklerdir.

Ne yapmalısınız

1. Bitkiyi hemen diğer menekşelerden ayırın (akar bitkiden bitkiye geçer).
2. Bitkileri birbirine değmeyecek kadar aralıklı tutun; hava dolaşımını artırın.
3. Ağır bulaşmış bitkileri kurtarmaya çalışmak yerine elden çıkarmak yaygın ve pratik bir yaklaşımdır; şüphedeyseniz yerel bir bahçıvana danışın.

Çiçekte gri küf (Botrytis)

Çiçeklerde gri, tüylü küf kümeleri ya da yaprakta kâğıtsı kahverengi, hedef benzeri lekeler Botrytis (gri küf) belirtisidir; genelde solmakta olan çiçeklerde ve yaprağa düşmüş çiçek artıklarında başlar.

Ne yapmalısınız

1. Solmuş çiçekleri ve etkilenen yaprakları temiz bir aletle uzaklaştırın; yaprağa düşen çiçek artıklarını toplayın.
2. Hava dolaşımını artırın, yaprağı ıslatmaktan kaçının, nemi aşırıya kaçırmayın.
3. Bitkiyi diğerlerinden ayrı tutun; yayılırsa yerel bir bahçıvana danışın.

Zararlı (unlu bit / trips / yaprak biti / kırmızı örümcek)

Yaprakta pamuksu beyaz kümeler (unlu bit), gümüşi ya da bronz lekeler ve bozuk büyüme (trips), yapışkanlık ya da minik hareketli böcekler zararlı belirtisidir.

Ne yapmalısınız

1. Bitkiyi diğerlerinden ayırın.
2. Görünür zararlıyı temiz bir çubukla ya da nemli bezle uzaklaştırın (yaprağı fazla ıslatmayın).
3. Sarı yapışkan tuzak takılarını izleme için kullanabilirsiniz.
4. Yaygın ya da tekrarlıysa yerel bir bahçıvana danışın; yeni bitkileri 2-4 hafta karantinada tutun.

Daha fazlası: Ev Bitkilerinde Zararlılar: Belirtiden Tanıya