Kaaps viooltje: problemen herkennen

Ring- of watervlekken op het blad (water op het blad)

NC State Extension geeft voor deze soort een duidelijke regel: geef water van onderaf en houd de bladeren droog, anders ontstaan er vlekken of ringen. De oorzaak van de vlek is dus dat het blad NAT wordt. ⚠ De TEMPERATUUR van het water noemt de bron niet als oorzaak; deze pagina schrijft koud water dan ook niet als oorzaak op.

Wat je kunt doen

1. Geef water van onderaf (zet de pot in een bak met water op kamertemperatuur en laat het overtollige water daarna weglopen) of geef alleen de potgrond water met een kan met een smalle tuit.
2. Laat het water nooit op het blad of in het hart van de plant komen; is er toch een druppel op het blad gekomen, haal die dan met een zachte doek weg of schud hem er voorzichtig af.
3. Waar het om gaat, is dat het water het blad helemaal niet raakt; de bron wijst het nat worden van het blad aan als oorzaak van de vlek.
4. Vlekken die er eenmaal zijn, gaan niet meer weg, maar het nieuwe blad komt schoon op.

Hartrot (dodelijk, wees er snel bij)

Komt er water in het hart (het midden waar de bladeren samenkomen) of krijgt de plant te veel water, dan ontstaat er een snel voortschrijdende en meestal dodelijke rot: het midden wordt zacht, kleurt zwart en de plant hangt slap terwijl de potgrond vochtig is.

Wat je kunt doen

1. Laat de plant nooit in het water staan; houd het hart en de voet droog en geef alleen van onderaf of rechtstreeks op de potgrond water.
2. Gebruik een pot en potgrond die goed afwateren; neem geen grote pot (die houdt te veel vocht vast).
3. Is het nog niet ver gevorderd: laat de potgrond opdrogen, snijd het rotte weefsel weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap en zet de plant in verse potgrond.
4. Lukt redden niet, kweek dan uit een gezond blad een nieuwe plant met een bladstek; zo raak je de cultivar niet kwijt.

Te veel water / wortelrot

In een steeds natte potgrond rotten de wortels weg: de onderste bladeren vergelen, de stelen worden zacht, de potgrond ruikt zuur en de plant hangt slap terwijl de grond vochtig is. In een plastic pot en op een koele of donkere plek is het risico groter.

Wat je kunt doen

1. Stop met water geven en wacht tot de bovenlaag van de potgrond droog is. Laat de plant niet meer in het water staan.
2. Zet hem over in een pot die goed afwatert; zijn de wortels bruin, zacht en slijmerig, dan is de plant hoogstwaarschijnlijk niet meer te redden (wortelverlies).
3. Neem voor de zekerheid bladstekken van de gezonde bladeren.
4. Geef voortaan van onderaf of rechtstreeks op de potgrond water, zodra de bovenlaag droog is.

Te weinig water

Wordt de potgrond te droog, dan verliest het blad zijn stevigheid, gaat het slap staan, krullen de randen omhoog en trekt de grond van de potrand los. Het Kaaps viooltje verdraagt een korte droogte, maar door lange droogte verwelken de bloemen vroeg.

Wat je kunt doen

1. Geef water van onderaf: zet de pot in een bak met 1 tot 2 cm water op kamertemperatuur, haal hem eruit zodra de potgrond vochtig is en laat het overtollige water weglopen.
2. Giet een sterk uitgedroogde plant niet in één keer vol; droge wortels nemen water slecht op. Voeg elk uur een eetlepel water toe op de grond en laat de wortels zo stap voor stap bijkomen.
3. Geef daarna regelmatig water zodra de bovenlaag van de potgrond droog is.

Geen bloemen, te weinig licht

Is het blad gezond maar blijft de bloei uit, dan kijk je eerst naar het licht. NC State Extension zet deze soort in twee lichtklassen en omschrijft ze allebei in uren DIRECTE ZON: diepe schaduw (minder dan twee uur directe zon per dag of helemaal geen) en halfschaduw (twee tot zes uur directe zon per dag).

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een lichtere plek met indirect licht (een noordraam of een raam op het oosten, zonder directe middagzon).
2. Is er te weinig daglicht, geef dan bij met een groeilamp.
3. Donkergroen blad zonder bloemen betekent: meer licht geven; geef het daarna een paar weken de tijd.

Geen bloemen, pot, voeding of leeftijd

Is er licht genoeg, dan kan het uitblijven van bloemen andere oorzaken hebben: een nog erg jonge plant of een lang verblijf op een koude plek. ⚠ Dat de potmaat en een krappe pot de bloei zouden bevorderen staat in geen van de bronnen, en dat geldt ook voor de hoeveelheid voeding en het ritme; deze pagina noemt die dus niet als oorzaak.

Wat je kunt doen

1. Is de plant nog jong, geef hem dan tijd; NC State Extension noemt voor deze soort 16-27 °C als het gunstigst.
2. Houd één rozet aan: haal de zijscheuten aan de voet (sucker) weg, dan gaat de kracht naar de bloemen.

Bleek blad met bloemen erbij, te veel licht

Bloeit de plant wel maar is het blad bleek, dan krijgt hij te veel licht; sterk direct licht laat de bladkleur verbleken. Bij het Kaaps viooltje maakt te veel licht het blad bleek maar de bloei rijker; dat die twee samen optreden is een zeker teken van te veel licht.

Wat je kunt doen

1. Neem het licht wat terug: zet de plant weg uit de directe zon, in indirect licht, of tem de zon met vitrage.
2. Gebruik je kunstlicht, vergroot dan de afstand tot de plant iets.
3. Kijk het aan tot de kleur zich herstelt.

Gewone vergeling van onderste blad (geen probleem)

Dat de oudste onderste bladeren met de tijd vergelen en afsterven is gewoon; het nieuwe blad komt uit het midden (het hart).

Wat je kunt doen

1. Haal de vergeelde onderste bladeren met schoon gereedschap onderaan weg, dicht bij het hart en zonder stompje (een snede onder 45 graden voorkomt dat er water blijft staan).
2. Laat er na het snijden een paar dagen geen water op het blad komen.
3. Vergelen er tegelijk veel bladeren terwijl de potgrond nat is, dan is het niet gewoon; kijk dan naar de kans op te veel water.

Meer hierover: Gele bladeren: wanneer het normaal is en wanneer niet

Vergeling door voedingstekort

Krijgt het Kaaps viooltje niet regelmatig voeding, dan kan een overal flets geel blad wijzen op een tekort aan voeding (vooral stikstof). Omdat de plant doorbloeit, verbruikt hij de voeding snel; een voeding voor bloeiende planten, met fosfor op de voorgrond, maakt bij deze soort verschil.

Wat je kunt doen

1. ⚠ Over de hoeveelheid voeding en hoe vaak je die geeft staat niets in de vermelding van NC State Extension; deze pagina noemt daar geen getal bij, houd de aanwijzing op de verpakking aan.
2. Overdrijf het niet; te veel voeding verbrandt de wortels en laat zouten achter.
3. Herstelt de kleur zich, ga dan terug naar de gewone verzorging.

Lange bladstelen die omhoog reiken, de plant wil meer licht

Strekken de bladeren zich op lange stelen omhoog, dan probeert de plant bij het licht te komen; er is dus te weinig licht. Bij het Kaaps viooltje is de bladsteel normaal kort en bijna horizontaal; dat de stelen rechtop gaan staan is het eerste en betrouwbaarste teken van te weinig licht.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een lichtere plek met indirect licht of geef bij met kunstlicht.
2. Draai de pot elke week een slag, dan krijgt elke kant evenveel licht en blijft de rozet mooi rond.
3. Buitenste bladeren die ver uit het model staan kun je weghalen om de plant op te frissen.

Zoutaanslag (witte kristalkorst)

Een witte kristalkorst op de potrand of op de potgrond is een ophoping van oplosbare zouten (te veel voeding). Raakt een blad of steel dat zout, dan kan het verbranden en gaan rotten.

Wat je kunt doen

1. Laat ongeveer 20 minuten schoon water door de pot lopen, zodat de opgehoopte zouten via het afwateringsgat weglopen.
2. Is er veel zout, zet de plant dan in verse potgrond en een schone pot.
3. Kies een geglazuurde keramieken of plastic pot (in een ongeglazuurde terracotta pot hoopt zout zich op) en geef minder voeding.

Cyclamenmijt (gedrongen, gerimpeld blad in het hart)

De cyclamenmijt is met het blote oog niet te zien en gaat af op het jonge blad en de knoppen in het hart van het Kaaps viooltje; je ziet gedrongen, verdikt, gerimpeld en vervormd blad in het midden en geen of misvormde bloemen.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant meteen apart van je andere Kaapse viooltjes (de mijt loopt van plant naar plant over).
2. Zet de planten zo neer dat ze elkaar niet raken en zorg voor meer luchtcirculatie.
3. Bij een zware aantasting is het gebruikelijk en praktisch om de plant weg te doen in plaats van hem te willen redden; twijfel je, vraag dan advies bij een tuincentrum of hovenier.

Grauwe schimmel op de bloem (Botrytis)

Grijze, pluizige schimmelplekken op de bloemen of papierachtige bruine vlekken met een ringvorm op het blad wijzen op Botrytis (grauwe schimmel); het begint meestal op uitgebloeide bloemen en op bloemresten die op het blad zijn gevallen.

Wat je kunt doen

1. Haal uitgebloeide bloemen en aangetast blad met schoon gereedschap weg; raap de bloemresten van het blad.
2. Zorg voor meer luchtcirculatie, maak het blad niet nat en laat de luchtvochtigheid niet te hoog oplopen.
3. Houd de plant apart van de andere; breidt het zich uit, vraag dan advies bij een tuincentrum of hovenier.

Plagen (wolluis / trips / bladluis / spint)

Wattige witte klontjes op het blad (wolluis), zilverachtige of bronzen vlekken met misvormde groei (trips), plakkerigheid of kleine bewegende beestjes zijn tekenen van een plaag.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten.
2. Haal zichtbare beestjes weg met een schoon wattenstaafje of een vochtige doek (maak het blad niet te nat).
3. Gele plakvallen kun je gebruiken om te volgen wat er rondvliegt.
4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam