Kabuklu Bit (Coccidae): Tanıma ve Çözüm

Kabuklu bit, gövdede ve yaprak damarları boyunca kahverengi, sarımsı ya da koyu kabartılar halinde görülen bir zararlıdır. Hareketsiz durduğu için çoğu kişi onları bitkinin bir parçası, kabuk kalıntısı ya da hastalık lekesi sanır.

Ev bitkilerinde özellikle sert ve odunsu gövdeli türlerde, ficus, defne, orkide ve clivia gibi kalın yapraklı bitkilerde yaygındır.

Nasıl tanınır

• Görünüm: 2-5 milimetre, oval ya da yuvarlak, kabarık. Kahverengi, sarımsı ya da koyu renkli. Yüzeyi sert ya da mumsu bir kalkanla kaplıdır.
• Nerede durur: Gövde boyunca, yaprak sapında, özellikle yaprağın alt yüzündeki ana damar boyunca dizili halde. Bu dizilim tipiktir ve tanımayı kolaylaştırır.
• Hareket: Yetişkin dişi sabittir, yer değiştirmez. Hareketli olan yalnızca yeni doğan yavrulardır (birkaç gün boyunca) ve gözle zor seçilir.
• Kalkma testi: Tırnağınızla hafifçe kaldırın. Kolayca kalkıyor ve altından yumuşak nemli bir yüzey çıkıyorsa kabuklu bittir.

Aynı yapışkan tabakayı yaprak biti de bırakır, ama duruşu terstir: kabuklu bit yerinden kımıldamaz ve gövde ile ana damar boyunca dizilir, yaprak biti ise taze sürgün uçlarında sıkışık, yumuşak gövdeli kümeler yapar. Küme sürgün ucundaysa yaprak biti sayfasına bakın.

Aynı salgıyı unlu bit de üretir; onu ayıran, sert ya da mumsu bir kalkan yerine beyaz ve pamuksu bir örtü taşıması ve gövde boyunca dizilmek yerine yaprak koltuklarına yerleşmesidir. Kabartı sert değil pamuksuysa unlu bit sayfasına bakın.

Belirtiler

• Gövde ve yaprak damarında kahverengi kabartılar
• Yapraklarda parlak ve yapışkan tabaka
• Yapışkan tabaka üzerinde siyah is küfü gelişmesi
• Yaprakların sararması ve dökülmesi
• Bitkinin genel olarak zayıflaması, yeni sürgün vermemesi
• Bitki çevresinde karınca hareketliliği

Kabuklu bit yavaş ilerleyen bir zararlıdır. Bitkiyi hızla öldürmez ama uzun sürede belirgin şekilde zayıflatır.

Çözüm

1. Bitkiyi ayırın. Yavru evresindeki bireyler kısa mesafeleri yürüyerek kat eder ve komşu bitkilere geçer.

2. Kabukları kazıyın. Bu zararlıda tek etkili yöntem budur. Kabuk, böceği hem sudan hem dış etkenlerden korur; bu yüzden mutlaka fiziksel olarak kaldırılmalıdır.

• Tırnağınızla, künt bir bıçak sırtıyla ya da sert bir bezle kabukları yerinden kaldırın.
• Gövdeyi ve yaprak altındaki ana damarı özellikle kontrol edin; en sık orada dizilirler.
• Sert yapraklı bitkilerde bez, dar aralıklarda pamuk çubuk işe yarar.
• Kabuğu kaldırdıktan sonra o noktayı da silin; altında kalan kalıntı yeni bir odak olabilir.

3. Sonra durulayın. Kazıma bittikten sonra bitkiyi ılık suyla durulayın. Bu, kalan bireyleri ve yapışkan tabakayı temizler. Toprağın yıkanmaması için saksının üstünü kapatın.

4. Yapışkan tabakayı ve is küfünü temizleyin. Kabuklu bit gittikten sonra yapraklardaki yapışkan tabaka kendiliğinden kaybolmaz. Nemli bezle silin. Üzerinde siyah is küfü geliştiyse o da aynı şekilde temizlenir; is küfü bitkiye doğrudan zarar vermez ama yaprağın ışık almasını engeller.

5. Yaklaşık haftada bir, en az üç kez tekrarlayın. Gözden kaçan bireyler ve yeni doğan yavrular nedeniyle tekrar şarttır. Bu zararlıda döngü diğerlerinden biraz daha uzundur.

Ne işe yaramaz

• Yalnızca durulamak. Kabuk suyu geçirmez.
• Yalnızca gövdeye bakmak. Yaprak altındaki ana damar en sık gözden kaçan yerdir.
• Karıncayla uğraşmak. Karınca göstergedir, sebep değil.
• Kabukları kaldırıp o noktayı silmemek. Kalıntı yeni bir odak oluşturabilir.
• Tek bir uygulama. Yavrular birkaç hafta boyunca çıkmaya devam eder.

Hangi bitkilerde daha sık

Sert ve odunsu gövdeli, kalın yapraklı türler daha risklidir.

Bu sitede kabuklu bit, bakım sayfalarının on ikisinde adıyla anlatılıyor. Bu paragrafın tarif ettiği gruba, yani sert gövdeli ya da kalın yapraklı türlere girenler şunlardır: clivia, ejderha ağacı, jade bitkisi, mum çiçeği, inci dizisi, kalp sarmaşığı, kalanşo, peperomia ve ruj çiçeği. Kalan üçü de kabuklu biti adıyla anar: çilli begonya, filodendron ve fittonia.

Sabırlı olmak gerekir

Kabuklu bit, ev bitkisi zararlıları arasında en çok sabır isteyendir. Kazıma işlemi zaman alır, gözden kaçan bireyler olur ve tam temizlik birkaç hafta sürebilir.

Buna karşılık yavaş ilerleyen bir zararlıdır; birkaç hafta içinde kontrol altına alınması bitki için yeterlidir. Panik gerektirmez, düzenli tekrar gerektirir.

Bitki çok ağır etkilenmişse ve gövdenin büyük bölümü kaplandıysa, en çok etkilenen dalları budamak temizlik süresini belirgin biçimde kısaltır.

Önlemek

• Yeni bitkileri iki dört hafta ayrı tutun ve gövdeyi, yaprak altındaki damarları kontrol edin.
• Ayda bir gövdeye ve yaprak altına bakmayı alışkanlık haline getirin.
• Yaprakları ara sıra nemli bezle silin.
• Bitki çevresinde karınca gördüğünüzde mutlaka gövdeyi kontrol edin; bu çoğu zaman ilk uyarıdır.

Sorun yaygın ya da tekrarlıysa yerel bir bahçıvana ya da bahçe merkezine danışın. Bu sayfada ilaç adı ve dozaj verilmez.

Diğer zararlılar için Zararlılar sayfasına dönebilirsiniz.