Yaprak Biti (Aphididae): Tanıma ve Çözüm

Yaprak biti, taze sürgünlerde ve tomurcuklarda yoğun kümeler halinde toplanan yumuşak gövdeli böceklerdir; RHS boylarını 1-7 milimetre olarak veriyor. Yeşil, siyah, sarımsı ya da pembemsi olabilirler. Bitkinin özsuyunu emerler ve hızla çoğalırlar.

Ev bitkilerinde çöl kaktüsü gibi sert yapılı türlerde nadir, taze ve yumuşak sürgün veren türlerde yaygındır.

Nasıl tanınır

• Nerede toplanır: Taze sürgün uçları, tomurcuklar, yeni açılan yapraklar ve yaprak altları. Bitkinin en yumuşak ve besleyici kısımlarını seçerler.
• Görünüm: RHS’ye göre 1-7 milimetre, armut biçiminde yumuşak gövde. Çoğu kanatsızdır; koloni kalabalıklaşınca kanatlı bireyler oluşur ve başka bitkilere yayılırlar.
• Yoğunluk: Tek tek değil, sıkışık kümeler halinde dururlar. Bu, onları diğer zararlılardan ayıran en belirgin özelliktir.
• Yapışkanlık: Yapraklar ve altındaki yüzeyler parlak ve yapışkan hale gelir.
• Beyaz kabuklar: Kolonide beyaz, kuru deri parçaları görülebilir; bunlar büyürken attıkları gömleklerdir.

Belirtiler

• Taze sürgünler kıvrılır, buruşur ve bodur kalır
• Yeni yapraklar şekil bozukluğuyla açılır
• Yapraklarda ve alttaki yüzeylerde yapışkan tabaka
• Yapışkan tabaka üzerinde zamanla siyah bir küf gelişebilir (is küfü); bu, salgının üzerinde büyür ve yaprağın ışık almasını engeller
• Karınca hareketliliği

Çözüm

1. Bitkiyi ayırın. Yaprak biti hızlı yayılır ve kanatlı bireyler başka bitkilere geçer.

2. Duşta durulayın. En etkili ve en hızlı yöntem budur. Bitkiyi lavaboya ya da duşa alın, ılık suyu orta basınçta özellikle sürgün uçlarına ve yaprak altlarına tutun. Yaprak biti yumuşak gövdelidir; su basıncıyla düşer ve geri tırmanamaz.

Toprağın yıkanmaması için saksının üstünü elinizle ya da bir poşetle kapatın.

3. Kalanları elle temizleyin. Durulamadan sonra kalan bireyleri nemli bir bezle silin ya da parmaklarınız arasında ezin. Sürgün ucundaki küçük kolonilerde bu tek başına yeterli olabilir.

4. Yaklaşık haftada bir tekrarlayın. Bir uygulamada tüm bireyler gitmez ve yeni doğanlar birkaç gün içinde belirir. En az üç kez tekrarlayın.

5. Ağır etkilenmiş sürgünleri kesin. Kıvrılmış ve şekli bozulmuş sürgün uçları zaten düzelmez. Kesip atmak hem koloniyi azaltır hem bitkinin yeni ve sağlıklı sürgün vermesini sağlar.

Yapışkan tabakayı temizlemek

Yaprak biti gittikten sonra yapraklardaki yapışkan tabaka kendiliğinden kaybolmaz. Nemli bir bezle silerek temizleyin. Bu adım önemlidir: Tabaka kalırsa üzerinde is küfü gelişebilir ve yaprağın ışık almasını engeller.

Kalın ve sert yapraklı bitkilerde silmek kolaydır. Tüylü yapraklı türlerde (menekşe gibi) silmek yerine ılık suyla hafifçe durulayın ve iyi havalandırın.

Ne işe yaramaz

• Yalnızca görünen bireyleri almak. Yaprak altları ve sürgün uçları kontrol edilmezse koloni geri gelir.
• Karıncayla uğraşmak. Karınca göstergedir, sebep değil.
• Tek bir uygulama. Yumurta ve yeni doğanlar nedeniyle tekrar şarttır.

Hangi bitkilerde daha sık

Ayrım iki uç arasındadır: yaprak biti taze ve yumuşak sürgün arar, sert ve etli yapılı türlerde bunu bulamaz.

Bu sitede yaprak biti, bakım sayfalarının dördünde adıyla anılıyor ve dördü de ölçütün yumuşak tarafındadır: çilli begonya, filodendron, fittonia ve telgraf çiçeği. Dördü de kendi sayfasında hızlı büyüyen, sürgünle uzayan ya da ince ve yumuşak yapraklı bitkiler olarak anlatılıyor.

Ölçütün diğer ucundaki sert ve etli yapılı türler ise kaktüs, sukulentler, jade bitkisi, paşa kılıcı, haworthia ve zamia; bu yerleştirme bu sitenin kendi değerlendirmesidir. Bu türlerde yapışkan yaprak ya da kümelenmiş böcek görürseniz önce unlu bit ve kabuklu bit sayfalarına bakın.

Hangi zararlı olduğundan emin değilseniz

Yapışkan yaprağı üç zararlı birden yapar ve ayırt edici olan böceğin kendisidir:

• Sürgün ucunda sıkışık kümeler, yumuşak gövdeli böcekler: yaprak biti, yani bu sayfa.
• Pamuksu, beyaz, mumsu topaklar (özellikle yaprak koltuklarında): unlu bit.
• Yerinden kımıldamayan, kabuk ya da kabarcık gibi duran sert lekeler: kabuklu bit.

Yapışkanlık yoksa ve yaprak üstünde noktalanma varsa neden kırmızı örümcek ya da trips olabilir; tam ayrım için Zararlılar sayfasına bakın.

Önlemek

• Yeni bitkileri iki dört hafta ayrı tutun.
• Yazın balkonda tutulan bitkileri içeri almadan önce yaprak altlarını ve sürgün uçlarını dikkatle kontrol edin; kanatlı bireyler dışarıdan bu şekilde girer.
• Aşırı azotlu gübre yumuşak ve sulu sürgün üretir, bu da yaprak biti için çekicidir. Gübreyi ölçülü kullanın.
• Ayda bir sürgün uçlarına bakmayı alışkanlık haline getirin; erken fark edilen koloni tek durulamayla biter.

Sorun yaygın ya da tekrarlıysa yerel bir bahçıvana ya da bahçe merkezine danışın. Bu sayfada ilaç adı ve dozaj verilmez.

Diğer zararlılar için Zararlılar sayfasına dönebilirsiniz.