Foliasana
NL
Hulpmiddelen

Kerstcactus (Schlumbergera): problemen herkennen

De meeste problemen bij de kerstcactus komen voort uit één misverstand: omdat er cactus in de naam staat, wordt hij voor een woestijncactus aangezien en krijgt hij te weinig water. Maar dit is een boscactus. Kies waar je het probleem ziet, dan komen we met een paar vragen bij de waarschijnlijke oorzaak. Deze tool stelt geen definitieve diagnose en adviseert geen middelen of doseringen.

1) Waar zit het probleem?

Alle mogelijke oorzaken

Je kunt ook meteen naar een oorzaak gaan.

Standplaats-tip: De waarden hier gaan uit van een gewone woonomgeving; NC State Extension geeft voor deze soort 16-21 °C. Twee dingen moet je van tevoren weten: deze plant is geen woestijncactus en wil water zodra de bovenste paar centimeter van de potgrond droog is. En of hij bloeit, hangt niet van het licht af maar van de lengte van de duisternis die hij in het najaar krijgt.

Voor een woestijncactus aangezien en te weinig water gekregen

Dit misverstand komt rechtstreeks uit de naam van de plant. De kerstcactus is geen woestijncactus maar een boscactus. Hij hoort thuis in de regenwouden van Brazilië en leeft daar op boomtakken, in opgehoopt organisch materiaal. Laat je hem net als een woestijncactus wekenlang zonder water staan, dan rimpelen de leden, laat hij zijn knoppen vallen en verzwakt hij op den duur.

Wat je kunt doen

  1. Verander je manier van water geven: NC State Extension noemt geen aantal dagen maar een controle in de potgrond: geef water zodra de bovenste 2,5 cm (in de bron één inch) droog is, en wacht niet tot de grond helemaal droog is.
  2. Dat komt neer op een ritme dat dicht bij dat van een gewone kamerplant ligt.
  3. Maak de potgrond bij het gieten goed nat, wacht tot het overtollige water uit het afwateringsgat komt en giet het water uit de schotel weg.
  4. Is de potgrond een vetplantenmengsel dat erg snel opdroogt, overweeg dan een mengsel dat wat meer water vasthoudt.
  5. Naarmate de plant bijkomt, worden de leden weer gevuld.

Te veel water

Dat hij een boscactus is, betekent dat hij meer water wil, maar niet dat hij in steeds natte potgrond kan staan. Water dat je erbij geeft terwijl de grond nog vochtig is, maakt de leden zacht en legt de basis voor wortelrot.

Wat je kunt doen

  1. Stop met water geven en wacht tot de bovenste helft van de potgrond droog is.
  2. Zorg dat er een afwateringsgat in de pot zit.
  3. Giet het water dat zich in de schotel verzamelt altijd weg.
  4. Is de potgrond zwaar en blijft hij lang vochtig, stap dan over op een luchtiger mengsel.

Wortelrot

In potgrond die lang nat blijft staan, zijn de wortels gaan rotten. Dat de leden zacht worden en afvallen en dat de plant er ondanks het water geven dorstig uitziet, is daar het teken van; de wortels kunnen geen water meer aanvoeren.

Wat je kunt doen

  1. Haal de plant uit de pot en knip de rotte wortels met een schone schaar weg.
  2. Zet het gezonde deel in verse, luchtige potgrond en geef een paar dagen geen water.
  3. Is hij niet meer te redden, neem dan stekken van de gezonde leden: breek van de top een stuk van twee of drie leden af, laat het snijvlak een dag of twee opdrogen en zet het daarna in licht vochtige potgrond.
  4. Gebruik de oude potgrond niet opnieuw.

Droogte

Zijn de leden gerimpeld en dunner geworden en is de potgrond droog, dan heeft de plant dorst. Bij deze plant geeft droogte veel sneller problemen dan bij woestijncactussen.

Wat je kunt doen

  1. Maak de potgrond goed nat en wacht tot het overtollige water uit het afwateringsgat komt.
  2. Giet het water dat zich in de schotel verzamelt weg.
  3. Binnen een paar dagen zie je de leden weer voller worden.
  4. Geef daarna water zodra de bovenste 2,5 cm van de potgrond droog is.

Er is geen donkerperiode gegeven

De kerstcactus is een kortedagplant. Of hij bloemknoppen aanlegt, hangt niet van het licht af maar van de lengte van de nacht. Krijgt hij in het najaar niet genoeg lange en ononderbroken duisternis, dan blijft de plant kerngezond maar bloeit hij helemaal niet.

Wat je kunt doen

  1. Clemson laat de lange nachten half september beginnen; ga daar dan mee aan de slag.
  2. Zorg elke dag voor 14 uur of meer ononderbroken duisternis (Clemson): zet de plant 's avonds in een kamer waar geen licht komt of dek hem af.
  3. Houd de plek koel: Clemson geeft voor deze fase 16-20 °C (60-68 °F), de RHS 12-15 °C. Allebei laten ze de fase half september beginnen; dit hulpmiddel voegt de getallen niet samen.
  4. Geef minder water maar laat de potgrond niet helemaal opdrogen; geef geen plantenvoeding.
  5. Clemson schrijft dat je de lange nachten minstens 6 weken ononderbroken aanhoudt. Zodra de knoppen zichtbaar zijn, kun je de plant weer op zijn gewone plek zetten.

De donkerperiode is verstoord

Denk je dat je het goed hebt gedaan en blijft de bloei toch uit, dan is de duisternis meestal niet ononderbroken geweest. Een lamp die 's nachts een paar minuten aangaat, licht dat vanuit de gang binnenvalt of een straatlantaarn die door het raam schijnt, kan dit proces verstoren. Donker moet voor de plant echt donker zijn.

Wat je kunt doen

  1. Controleer de kamer waar de plant staat 's nachts: valt er met de gordijnen dicht licht van een straatlantaarn naar binnen?
  2. Komt er 's nachts iemand in die kamer die het licht aandoet?
  3. Zelfs de standby-lampjes van apparaten kunnen op de lange duur effect hebben; zorg dat die niet bij de plant staan.
  4. Weet je het niet zeker, zet dan 's avonds een kartonnen doos of een dikke doek over de plant en haal die er 's ochtends af.
  5. Houd dit minstens 6 weken ononderbroken aan (Clemson).

De temperatuur past niet bij de bloei

Blijft de bloei uit terwijl je wel een donkerperiode hebt gegeven, dan kan de temperatuur te hoog zijn. Deze plant heeft voor het aanleggen van knoppen ook koelte nodig: Clemson geeft voor de najaarstemperatuur 16-20 °C (60-68 °F); de RHS geeft dezelfde fase (van half september tot de knoppen zichtbaar zijn) met 12-15 °C. Dit hulpmiddel voegt die twee niet samen. In een warme kamer bij de radiator is donker alleen niet genoeg.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant in de voorbereidingstijd in een koelere kamer in huis.
  2. Zet hem weg van boven de radiator en uit de warme luchtstroom.
  3. Koel en donker zijn allebei nodig; zonder de een werkt de ander niet.
  4. Zodra de knoppen zichtbaar zijn, kun je terug naar gewone kamertemperatuur.

Knopval door een wisseling van plek

Een kerstcactus met knoppen is heel gevoelig voor verandering. De plant verplaatsen, of zelfs de pot draaien, kan de knoppen doen afvallen. De plant legt zijn knoppen aan naar de richting waar het licht vandaan komt; verandert die richting, dan laat hij ze los. Dat is geen ziekte.

Wat je kunt doen

  1. Verplaats of draai de plant niet meer zodra de knoppen zichtbaar zijn.
  2. Een bloeiende plant die je net hebt gekocht of gekregen kan knoppen laten vallen; dat is het gewone gevolg van het vervoer en niet jouw fout.
  3. Zet de plant op een vaste plek en laat hem daar staan tot de bloei voorbij is.
  4. De knoppen die overblijven, gaan meestal gewoon open.

Knopval door onregelmatig water geven

Raakt het gietritme in de knoptijd van slag, vooral als de potgrond eerst opdroogt en er daarna in één keer veel water bij komt, dan vallen de knoppen af. De plant wil in deze tijd rust en regelmaat.

Wat je kunt doen

  1. Houd het gietritme de hele bloeitijd gelijk: geef water zodra de bovenste 2,5 cm van de potgrond droog is.
  2. Laat de potgrond niet helemaal opdrogen en scheuren.
  3. Laat hem net zo goed niet steeds nat staan.
  4. Gebruik water op kamertemperatuur; koud water werkt als een schok.

Tocht en schommelende temperatuur

Bij de deur, naast een raam dat vaak opengaat en bij de radiator zijn slechte plekken voor een plant met knoppen. Een plotselinge temperatuurwisseling en een droge luchtstroom laten de knoppen vallen.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant op een beschutte plek zonder tocht, waar de temperatuur gelijk blijft.
  2. Houd hem niet direct boven de radiator.
  3. Haal de plant in de winter bij het luchten weg uit de koude luchtstroom.
  4. Omdat een wisseling van plek knopval kan geven, verplaats je hem het best voordat de knoppen opengaan.

Zonnebrand

De kerstcactus is een plant die tussen boomtakken onder het bladerdek gefilterd licht krijgt. Directe, brandende zon laat fletse, roodachtige of bruine verbrande plekken achter op de leden. Die plekken gaan niet meer weg.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant op een plek met veel maar indirect licht, waar de zon er niet rechtstreeks op valt.
  2. Een vensterbank bij een raam op het oosten of het noorden werkt meestal goed.
  3. Verbrande leden worden niet meer beter, maar schaden de plant niet.
  4. De nieuwe groei komt in de gewone kleur op.

Te weinig licht

Op een erg donkere plek groeit de plant niet, worden de leden flets en blijft hij zwak. Bloeien wordt ook lastiger, omdat hij de energie om knoppen aan te leggen niet kan opbouwen.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant op een lichtere plek; veel maar indirect licht is ideaal.
  2. Zet hem niet in de directe zon, dan verbrandt hij.
  3. Zodra het licht klopt, komt de groei in het voorjaar weer op gang.
  4. De donkerperiode voor de bloei is een apart onderwerp; verwar die niet met de plant het hele jaar donker zetten.

Koudeschade

Koud vensterglas en een koude luchtstroom laten de leden zacht en donker worden en geven plekken die eruitzien alsof ze in het water hebben gestaan. De koelte voor de bloeivoorbereiding en koudeschade zijn twee verschillende dingen: de RHS geeft voor de rustperiode 12-15 °C, en koudeschade staat daar los van.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant weg van het koude raam en uit de luchtstroom.
  2. Zorg ervoor dat de leden in de winter het koude glas niet raken.
  3. Beschadigde leden worden niet meer beter; zodra de plant bijkomt, maakt hij nieuwe leden.
  4. Let erop dat het water dat je geeft op kamertemperatuur is.

De plek is te warm

De warme en droge lucht bij de radiator laat de bloemen snel verwelken. Dat is geen ziekte maar een kwestie van de plek.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant weg van boven de radiator.
  2. In een koele kamer gaan de bloemen duidelijk langer mee.
  3. Bij droge lucht droogt de potgrond sneller op; controleer het vocht dus vaker.
  4. Probeer de plant tijdens de bloei niet te verplaatsen; zet hem het liefst meteen op de goede plek.

Plantenvoeding en zoutaanslag

Te veel voeding of zouten die zich met de tijd in de potgrond ophopen, maken de leden flets en geven kleurverandering aan de punten. Op de potrand kun je een witachtige korst zien.

Wat je kunt doen

  1. Stop met voeding geven.
  2. Spoel de pot met ruim water door en wacht tot het overtollige water er helemaal uit is.
  3. Schraap de witte korst van de grond af en breng er verse potgrond op aan.
  4. Geef alleen in het voorjaar en de zomer voeding; stop ermee in het najaar.

Wolluis

Witte wattige klontjes op de plek waar de leden aan elkaar zitten, zijn een teken van wolluis. De verbindingen tussen de leden zijn goede schuilplaatsen; daardoor kun je het laat opmerken.

Wat je kunt doen

  1. Zet de plant apart van je andere planten.
  2. Neem de ruimte tussen de leden af met een vochtige doek. Was de doek regelmatig uit.
  3. Kijk ook onder de hangende leden.
  4. Lopen er mieren rond de plant, zoek dan niet de mier maar de oorzaak; mieren komen af op de honingdauw van de wolluis.
  5. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier.

Je plant is een thanksgivingcactus (Schlumbergera truncata)

Clemson University Home & Garden Information Center geeft de gezaagde rand op als kenmerk van de thanksgivingcactus: elk lid heeft langs de randen 2 tot 4 tandvormige uitsteeksels. Bij de kerstcactus (Schlumbergera x buckleyi) zijn de randen ronder. Ze horen tot hetzelfde geslacht en de verzorging op deze pagina geldt voor allebei.

Wat je kunt doen

  1. De bloeitijd is anders: Clemson schrijft dat de thanksgivingcactus ongeveer een maand eerder bloeit dan de kerstcactus.
  2. Om te bloeien heeft hij in het najaar een donkerperiode nodig; de details staan op de verzorgingspagina.
  3. De vermelding van de ASPCA over Schlumbergera bridgesii noemt de plant niet giftig voor kat, hond en paard. Die vermelding geldt voor één soort; heb je een andere soort, dan gaat dat oordeel daar niet zomaar op over. Twijfel je over de soort of heeft je dier ervan gegeten, neem dan contact op met je dierenarts.
  4. Voor de verzorging kun je terug naar de verzorgingspagina van de kerstcactus.

Ronde rand: kerstcactus of paascactus

Clemson University Home & Garden Information Center geeft de ronde rand op als kenmerk van de kerstcactus (Schlumbergera x buckleyi). Voor de vorm van de rand van de paascactus (Hatiora gaertneri, synoniem Rhipsalidopsis gaertneri) geeft dezelfde bron geen beschrijving. Wat de twee uit elkaar houdt, is de bloeitijd.

Wat je kunt doen

  1. Bloeit hij in de winter, dan is het een kerstcactus en ben je op de goede pagina.
  2. Bloeit hij in het voorjaar, dan kan het een paascactus zijn: Clemson schrijft dat die soort vooral in het voorjaar bloeit en verder het jaar door af en toe.
  3. De uitgangspunten voor de verzorging lijken op elkaar: alle drie zijn het boscactussen en je verzorgt ze niet als een woestijncactus.
  4. Wat zekerheid geeft, is de botanische naam; kijk bij het kopen op het etiket.

Dit is gewoon: de randen van de leden worden rood

Dat de randen van de leden licht naar rood of paars trekken, is meestal een reactie op licht of temperatuur. De plant heeft geen schade; het werkt een beetje als bescherming tegen de zon. Sommige mensen vinden het ook decoratief.

Wat je kunt doen

  1. Is de kleur erg uitgesproken en beginnen de leden te verbleken, zet de plant dan op een wat beschutter plekje.
  2. Een lichte roodkleuring is geen probleem en vraagt niets van je.
  3. Worden de leden tegelijk gerimpeld of zacht, dan is de kleur niet de oorzaak; kijk dan bij de onderdelen over water.
  4. Zodra de omstandigheden kloppen, komen de nieuwe leden in het gewone groen op.

Dit is gewoon: de bloeitijd is voorbij

De bloemen van de kerstcactus houden een paar weken aan en verwelken daarna. Dat de bloemen ophouden betekent niet dat de plant ongezond is; het hoort bij de natuurlijke cyclus.

Wat je kunt doen

  1. Haal de verwelkte bloemen er voorzichtig af.
  2. Geef de plant na de bloei een paar weken rust en geef wat minder water.
  3. In het voorjaar begint de groeitijd; ga dan terug naar het gewone water geven en begin met voeding.
  4. Moet hij verpot worden, dan doe je dat in deze periode.

Dit is gewoon: in de winter stopt de groei

In het najaar en de winter groeit de kerstcactus niet. In die tijd steekt hij zijn energie in de bloei. Dat er geen groei is, is geen probleem.

Wat je kunt doen

  1. Geef minder water maar laat de potgrond niet helemaal opdrogen.
  2. Geef geen plantenvoeding.
  3. Na de bloei past er nog een korte rustperiode.
  4. Zodra de dagen in het voorjaar langer worden, komen er nieuwe leden op.

Dit is gewoon: een goed doorwortelde pot vertraagt de groei

Bij een plant waarvan de wortels de pot hebben gevuld, is het te verwachten dat de groei trager gaat. ⚠ Dat een krappe doorwortelde pot de bloei zou bevorderen, staat in geen van de bronnen; deze pagina legt dat verband niet.

Wat je kunt doen

  1. Zet hem niet in een veel grotere pot alleen om hem te laten groeien; te veel grond blijft lang vochtig, en NC State Extension noemt voor deze soort wortelrot door te veel water met zoveel woorden.
  2. Verpot na de bloei, in het voorjaar. ⚠ Om de hoeveel jaar dat nodig is, staat als getal niet in de bronnen.
  3. Neem een pot die maar iets ruimer is dan de vorige. ⚠ Een maat staat niet in de bronnen.
  4. In het voorjaar kun je met mate voeding geven.

Reactie op een wisseling van plek

Een plant die net gekocht is of verplaatst, kan een paar leden laten vallen. Dat is een tijdelijke reactie van gewenning.

Wat je kunt doen

  1. Houd de plant op een vaste plek en verplaats hem niet steeds.
  2. Houd het ritme van water geven gelijk.
  3. Geef hem een paar weken om bij te komen.
  4. Blijven er leden afvallen, controleer dan het vocht in de potgrond.

Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je advies vragen bij een tuincentrum.

← Kerstcactus verzorgen (Schlumbergera): aan het bloeien krijgen en problemen

Bronnen