Zwaardvaren (Nephrolepis exaltata): problemen herkennen

Te droge lucht

NC State Extension schrijft dat deze varen een hoge luchtvochtigheid nodig heeft. Zakt de luchtvochtigheid, dan worden de punten van de blaadjes bruin en krokant en laat de plant veel blad tegelijk vallen. In de winter, bij de verwarming, is het risico het grootst.

Wat je kunt doen

1. Verhoog de luchtvochtigheid. NC State Extension noemt daar twee manieren voor: de plant dicht bij een vochtiger ruimte zetten, zoals de keuken of de badkamer, of hem op een schaal met natte kiezels zetten. ⚠ Dit hulpmiddel raadt de kiezelschaal niet aan, want onze pagina over droge lucht rekent die op gezag van Penn State Extension tot de middelen die de kamerluchtvochtigheid niet verhogen. De plant dicht bij een vochtiger ruimte zetten, zoals de keuken of de badkamer, kun je wel doen; wil je de luchtvochtigheid echt omhoog brengen, gebruik dan een luchtbevochtiger.
2. Houd de plant uit de droge luchtstroom van de radiator en de airco. ⚠ Water op het blad sproeien raadt dit hulpmiddel niet aan: tussen de twee manieren die NC State Extension noemt zit sproeien niet, en Penn State Extension rekent sproeien tot de middelen die de kamerluchtvochtigheid niet verhogen.
3. Ruim de bruine, krokante blaadjes op; wordt de luchtvochtigheid beter, dan komt de nieuwe groei gezond en vol op.

Meer hierover: Droge lucht: waarom bladpunten uitdrogen en wat de luchtvochtigheid echt verhoogt

Te weinig water (uitdrogen)

De zwaardvaren kan niet tegen uitdrogen; droogt de grond te ver uit, dan worden de blaadjes snel bruin en krokant en vallen ze af. NC State Extension schrijft voor deze varen dat je de grond vochtig houdt en hem NOOIT helemaal laat uitdrogen; dezelfde bron schrijft dat je in de WINTER minder giet omdat de plant dan in rust is, en dat te veel water wortelrot kan geven.

Wat je kunt doen

1. Maak de grond goed nat met ruim water en laat het overschot uitlekken; is hij erg uitgedroogd, zet de pot dan een paar minuten in een bak water, zodat hij het van onderaf opzuigt.
2. Houd de grond daarna doorlopend licht vochtig. NC State Extension schrijft voor deze varen dat je de grond vochtig houdt en hem NOOIT helemaal laat uitdrogen; dezelfde bron schrijft dat je in de WINTER minder giet omdat de plant dan in rust is, en dat te veel water wortelrot kan geven.
3. Haal de dode, krokante blaadjes eraf; leeft de wortel nog, dan loopt de plant vanaf de voet weer uit.

Te veel water / wortelrot

Doorlopend natte grond laat de wortels rotten; je ziet dat aan vergelende bladeren, aan een zacht wordende voet en aan een zure geur uit de potgrond. NC State Extension schrijft dat te veel water wortelrot kan geven en dat je in de winter minder giet omdat de plant dan in rust is. Hij houdt wel van vocht, maar niet van een moeras.

Wat je kunt doen

1. Geef minder water; wacht tot het oppervlak van de grond begint op te drogen. Laat geen water in de schotel staan.
2. Kijk of de pot een afwateringsgat heeft; de grond moet een luchtig, goed doorlatend mengsel zijn.
3. Zijn de wortels bruin en zacht, haal de plant dan uit de pot, snijd de rotte wortels met schoon gereedschap weg en zet hem in verse, vochtige grond.

Schok van een andere omgeving (net verhuisd)

De zwaardvaren is gevoelig voor een andere plek en een andere omgeving; een plant die net is gekocht of net is verplaatst, kan in de eerste weken na de overgang van de kwekerij naar het huis veel blad tegelijk laten vallen. Dat is een reactie op het verschil in luchtvochtigheid en licht.

Wat je kunt doen

1. Kies een vaste, geschikte plek voor de plant en verplaats hem niet steeds.
2. Houd de luchtvochtigheid hoog en de grond licht vochtig, zodat de omstandigheden gelijkmatig blijven; binnen een paar weken went hij aan zijn nieuwe plek en loopt hij weer uit.
3. Geef in die periode geen voeding; wacht eerst tot hij er weer bovenop is.

Koudeschade

Kou en tocht laten de zwaardvaren verleppen, donker kleuren en blad vallen. NC State Extension geeft voor deze varen 16 tot 21 °C op (in de bron 60-70 °F). ⚠ Dat de fijne blaadjes het weefsel zijn dat het snelst op kou reageert, staat in geen van de bronnen; dit hulpmiddel geeft zo'n rangorde dan ook niet.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant weg van de koude ruit, uit de tocht bij de deur en uit de luchtstroom van de airco; NC State Extension geeft voor deze varen 16 tot 21 °C op (60-70 °F).
2. Haal hem in de winter weg van de vensterbank; zet hem ook niet in de directe warme, droge luchtstroom van de verwarming.
3. Haal het beschadigde blad eraf; wordt het weer warmer, dan komt de nieuwe groei gezond op.

Te weinig licht (verbleken, schraal worden)

⚠ NC State Extension beschrijft het licht voor deze soort op twee verschillende manieren: in de velden van de vermelding gevlekte schaduw en diepe schaduw (minder dan twee uur directe zon per dag), en in de lopende tekst veel indirect licht. Dit hulpmiddel geeft ze allebei. Op een erg schemerige plek wordt de plant ijl en schraal.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een lichtere plek met indirect licht (bijvoorbeeld bij een raam op het oosten of het westen); blijf uit de directe zon.
2. Draai de pot af en toe een slag, dan groeit hij gelijkmatig.
3. Wordt het licht beter, dan komt de nieuwe groei voller op.

Meer hierover: Weinig licht: waarom je plant gaat rekken en verslapt

Zonnebrand (directe zon)

De zwaardvaren is niet geschikt voor felle directe zon; NC State Extension geeft in de velden van de vermelding gevlekte schaduw tot diepe schaduw op. Fel licht doet de fijne blaadjes verbleken en uitdrogen.

Wat je kunt doen

1. Haal de plant uit de directe zon en zet hem in veel maar indirect licht, of tem de zon met vitrage.
2. Ga je van schaduw naar zon, laat de plant daar dan stap voor stap aan wennen.
3. Verbrande blaadjes worden niet meer goed; die kun je er netjes afhalen.

Meer hierover: Bladverbranding: hoe de directe zon je plant verbrandt

Bruine stipjes aan de onderkant van het blad (geen probleem)

Zie je aan de onderkant van de blaadjes bruine stipjes in nette rijen, dan is dat geen ziekte en geen plaag maar de sporenhoopjes van de varen. Een zwaardvaren bloeit niet, hij vermeerdert zich met sporen; dat is helemaal gewoon en het is een teken van een gezonde plant.

Wat je kunt doen

1. Er hoeft niets te gebeuren; dit is zijn voortplantingsorgaan.
2. Staan de stipjes netjes in rijen en zitten ze aan de ONDERKANT van het blad, dan zijn het sporen. Zitten er daarentegen op de BOVENKANT onregelmatige, verheven of plakkerige vlekken, dan kan dat wel een plaag zijn.
3. Weet je het niet zeker, kijk dan bij het onderdeel over plagen of er fijne spinragjes, wollige propjes of plakkerig blad bij zitten.

Te veel plantenvoeding / mestzouten (bruine punten)

Varens hebben tere wortels; te veel plantenvoeding laat zouten achter in de grond en verbrandt de punten van de blaadjes.

Wat je kunt doen

1. Stop met voeding geven en laat een paar minuten schoon water door de pot lopen, zodat het opgehoopte zout via het afwateringsgat wegloopt.
2. Geef alleen in de groeitijd voeding en stop ermee in de winter. ⚠ Een hoeveelheid of een frequentie voor de voeding staat in geen van de bronnen; dit hulpmiddel geeft die dan ook niet, houd de aanwijzing op de verpakking aan.
3. Haal de bruin geworden punten er netjes af.

Meer hierover: Mestzouten in de pot: waarom bladpunten bruin worden

Plagen (wolluis / spint / schildluis)

Bij de zwaardvaren zie je witte wollige propjes (wolluis), in droge lucht fijne spinragjes met een gespikkelde verbleking (spint) en schildluis, die het blad plakkerig achterlaat. Droge lucht maakt de kans op spint groter.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten; door zijn dichte, volle blad kan een plaag zich goed verstoppen, dus kijk zorgvuldig.
2. Spoel de bladeren voorzichtig af met water of neem ze af met een vochtige doek; haal de beestjes die je ziet eraf.
3. Bij spint kun je de luchtvochtigheid verhogen (deze plant houdt daar toch al van, dus dat komt goed uit).
4. Is de aantasting uitgebreid of komt hij steeds terug, vraag dan advies bij een hovenier of tuincentrum bij jou in de buurt; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam