ZZ-plant (Zamioculcas): problemen herkennen

Te veel water / rot van de wortelstok

De wortelstokken die water opslaan en de wortels rotten in doorlopend natte grond; je ziet dat aan vergeling die van onderaf omhoog kruipt, aan zachte en waterige stelen, aan een plant die verlept ook al is de grond vochtig, en aan bruine, zachte wortelstokken. Gaat het verder, dan wordt het aangetaste deel papperig. ⚠ Een rangorde van doodsoorzaken geven de bronnen niet; dit hulpmiddel noemt te veel water dan ook niet de enige of zo goed als enige doodsoorzaak.

Wat je kunt doen

1. Stop met water geven; wacht tot de grond van boven tot onder helemaal droog is. Laat geen water in de schotel staan.
2. Haal de plant uit de pot en kijk naar de wortelstok: de harde, volle delen zijn gezond; snijd de bruine, zachte en waterige delen met een schoon mes (afgenomen met alcohol) weg (trek handschoenen aan).
3. Zet de gezonde stelen of blaadjes als stek weg om ze te laten wortelen, dan heb je een reserve (de ZZ-plant is traag maar makkelijk te vermeerderen).
4. Zet hem in verse, goed doorlatende grond met perliet erdoor, in een pot met een afwateringsgat; geef vanaf nu veel minder water.

Te weinig water (komt zelden voor)

Omdat de ZZ-plant heel goed tegen droogte kan, is te weinig water zelden het probleem; blijft hij toch heel lang zonder water, dan worden de bladpunten droog en krokant, kunnen de bladeren gaan hangen of krullen en kunnen de wortelstokken inschrompelen.

Wat je kunt doen

1. Maak de grond goed nat met ruim water en laat het overschot uitlekken; meestal komt de ZZ-plant er weer bovenop.
2. Geef daarna water zodra de grond helemaal droog is. ⚠ Een aantal dagen voor hoe vaak je giet, staat in geen van de bronnen; dit hulpmiddel geeft daar dan ook geen bereik voor.
3. Gaat de vergeling samen met zachte stelen en natte grond, dan is het geen droogte maar te veel water; kijk dan naar de grond en naar de wortelstok.

Zonnebrand / verbleking (directe zon)

De ZZ-plant is niet geschikt voor directe zon. Bij fel licht verbleken de bladeren (ze trekken wit weg), krullen ze en worden ze geel en daarna bruin. Een teken dat hem verraadt: anders dan bij de meeste planten buigen de stelen van het licht AF.

Wat je kunt doen

1. Haal de plant uit de directe zon; zet hem op een plek met veel maar indirect licht (een raam op het oosten is ideaal).
2. Verbleekte of verbrande bladeren worden niet meer goed; de zwaar beschadigde kun je met schoon gereedschap wegknippen (trek handschoenen aan).
3. Wacht op de nieuwe, gezonde groei.

Meer hierover: Bladverbranding: hoe de directe zon je plant verbrandt

Te weinig licht (uitrekken, uit elkaar gaan staan)

De ZZ-plant kan tegen weinig licht, maar op een schemerige plek groeit hij traag, worden de stelen lang en dun en gaat de plant uit elkaar staan en overhellen.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een lichtere plek met indirect licht; blijf uit de directe zon.
2. Draai de pot af en toe een slag, dan groeit hij gelijkmatig (al blijft een beetje scheve groei door de jaren heen gewoon).
3. Stelen die te ver uit elkaar staan, kun je bij elkaar houden met een steunstok, of je snoeit ze weg en gebruikt ze om te vermeerderen.

Meer hierover: Weinig licht: waarom je plant gaat rekken en verslapt

Trage groei / geen groei (meestal normaal)

De ZZ-plant is een langzame groeier; hij kan maandenlang stilstaan en dan ineens nieuwe stelen maken. Ziet de plant er gezond uit (harde stelen, rechte glanzende bladeren), dan is dat gewoon.

Wat je kunt doen

1. Ziet de plant er gezond uit, heb dan geduld; vooral in de winter en op een schemerige plek gaat de groei heel traag.
2. Geef hem gemiddeld indirect licht en voed hem in de groeitijd (de lente en de zomer).
3. Probeer de groei niet "aan te jagen" met meer water; daar wordt alleen het risico op rot groter van.

Te lang op een veel te donkere plek (ineens wegzakken)

De ZZ-plant kan het heel lang stoïcijns volhouden bij weinig licht, maar op een gegeven moment is hij op; hij kan jarenlang goed staan en dan zonder gemiddeld licht ineens wegzakken of verwelken.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een plek met gemiddeld indirect licht (voordat het te laat is).
2. Geef hem tegelijk niet te veel water; zo'n inzinking probeer je meestal met licht en een droge verzorging op te vangen.
3. Zet de stelen of blaadjes die nog gezond zijn als stek weg, dan heb je de plant veiliggesteld.

Bladvlekken (schimmel of bacterie)

Gele vlekken op het blad die donker worden en zwart kleuren, kunnen wijzen op een infectie door een schimmel of een bacterie uit de grond; die tast meestal ook de wortels aan en gaat vaak samen met te veel vocht.

Wat je kunt doen

1. Haal de aangetaste bladeren met schoon gereedschap (afgenomen met alcohol) weg (trek handschoenen aan).
2. Maak het blad niet nat (niet sproeien); zorg voor meer luchtbeweging en stop met te veel water geven.
3. Gaat er ook rot van de wortelstok of de wortels mee samen, kijk dan bij de stappen in de tak over te veel water; breidt het zich uit, vraag dan advies aan een deskundige bij jou in de buurt.

Verpotten / plantdiepte / wortels die klem zitten

De stevige wortelstokken van de ZZ-plant kunnen tegen de pot gaan duwen als de wortels klem zitten. Zet je de wortelstok of de stelen te diep in de grond, dan gaat de voet van de steel rotten. ⚠ Dat de plant het beter doet als de wortels klem zitten, en dat vaak verpotten schadelijk is, staat in geen van de bronnen; dit hulpmiddel legt dat verband niet.

Wat je kunt doen

1. Duwen de wortels tegen de pot, zet de plant dan over in een pot die maar een of twee maten groter is en een afwateringsgat heeft (eens in de 2 tot 3 jaar is genoeg).
2. Dek de wortelstok alleen af met grond; zet de stelen niet diep weg (zo voorkom je dat de steel gaat rotten).
3. Gebruik goed doorlatende grond met perliet erdoor; geef na het overzetten maar een beetje water.

Plagen (dopluis / wolluis / spint / rouwmuggen)

Op de stelen van de ZZ-plant kun je bruine schildjes zien (dopluis), bij de bladvoeten witte wollige propjes (wolluis), fijne spinragjes (spint) of kleine muggen die uit natte potgrond opvliegen (rouwmuggen).

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten en controleer de onderkant van het blad en de stelen regelmatig.
2. Neem de beestjes die je ziet af met een vochtige doek of spoel ze af met water; schraap de dopluizen er voorzichtig af (trek handschoenen aan).
3. Laat bij rouwmuggen de bovenlaag van de grond opdrogen (geef minder water); natte grond is waar ze van leven.
4. Is de aantasting uitgebreid of komt hij steeds terug, vraag dan advies bij een hovenier of tuincentrum bij jou in de buurt; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam