Gatenplant (Monstera): problemen herkennen

De plant is nog jong (geen insnijdingen, normaal)

De insnijdingen in het blad van de gatenplant (fenestratie) komen met de rijpheid. UW-Madison Extension schrijft dat het blad van jonge zaailingen klein is en geen lobben of gaten heeft, en dat de plant naarmate hij ouder wordt het karakteristieke blad van de volwassen plant ontwikkelt. Bij jonge planten is glad hartvormig blad normaal.

Wat je kunt doen

1. Heb geduld; met goede verzorging (veel indirect licht, goed water geven) laat elk nieuw blad met de tijd meer insnijdingen zien.
2. Geef hem iets om tegenop te klimmen; Penn State Extension noemt een mospaal, een klimrek, een bamboestok en met sphagnum bedekte platen.
3. Zorg voor genoeg licht; UW-Madison Extension schrijft dat de plant bij te weinig licht GEEN gaten in het blad ONTWIKKELT.

Geen insnijdingen, te weinig licht

UW-Madison Extension schrijft met zoveel woorden dat de plant bij te weinig licht GEEN gaten in het blad ONTWIKKELT. Is de plant volwassen en maakt hij toch nog glad blad, dan is het licht het eerste waar je naar kijkt. ⚠ De bronnen noemen dit niet de enige of bijna enige oorzaak; deze pagina geeft daar geen mate van zekerheid bij.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een lichtere plek. ⚠ Over directe zon zeggen twee instellingen iets anders; de details staan bij Zonnebrand.
2. Geef in een donkere kamer bij met een groeilamp.
3. Zet er iets bij om tegenop te klimmen; Penn State Extension noemt een mospaal, een klimrek, een bamboestok en met sphagnum bedekte platen.
4. Wacht op de verandering in het nieuwe blad (oud blad maakt achteraf geen insnijdingen meer).

Zwakke insnijdingen, voeding

⚠ Dat zwakke insnijdingen door een voedingstekort zouden komen, staat niet in de bronnen; deze pagina legt dat verband niet. UW-Madison Extension wijt het uitblijven van de insnijdingen aan te weinig LICHT. Toch hoort regelmatig voeden bij de gewone verzorging.

Wat je kunt doen

1. Over voeding zeggen twee instellingen iets anders en deze pagina voegt ze niet samen: Penn State Extension geeft in de groeitijd ELKE TWEE WEKEN en in de winter EENS PER MAAND een evenwichtige kamerplantenvoeding; UW-Madison Extension schrijft regelmatig voeden van het voorjaar tot het najaar en noemt geen getal.
2. Zorg dat er genoeg licht is.
3. Sla niet door met voeding; een evenwichtige, verdunde voeding is genoeg.

Te veel water / wortelrot

In steeds natte potgrond stikken de wortels en gaan ze rotten; Penn State Extension schrijft dat te veel water tot wortelrot kan leiden. De vergeling breidt zich van onder naar boven uit, de bladeren hangen of krullen om en de rot kan omhoog de stengel in klimmen.

Wat je kunt doen

1. Geef minder water. Penn State Extension geeft de gietregel zo: geef ruim water en laat de bovenste 2,5-5 cm van de grond (in de bron 1-2 inch) tussen twee gietbeurten opdrogen. UW-Madison Extension schrijft ruim water geven en de grond tussen twee gietbeurten licht laten opdrogen, en voegt eraan toe dat je in de winter minder water geeft. Laat hem niet meer in het water staan.
2. Haal de plant uit de pot; snijd de zachte, donkere wortels weg met een schone (met alcohol afgenomen) schaar (draag handschoenen) en zet hem in grove, luchtige potgrond die goed afwatert.
3. Zijn de voet van de stengel of de knopen zacht geworden: snijd dan op het hoogste stevige, groene deel net onder een knoop af en laat dat als stek wortelen (de kluit is verloren).
4. Gebruik potgrond die goed afwatert; Penn State Extension noemt een goed afwaterend, grondloos mengsel dat rijk is aan organisch materiaal met een pH tussen 6,0 en 8,0, en schrijft dat je er houtskool, schors of perliet doorheen kunt doen.

Te weinig water

Wordt de potgrond te droog, dan komen de grote bladeren water tekort: ze gaan hangen en de randen worden krokant bruin. ⚠ Dat de plant het water uit de oudste bladeren terugtrekt, staat niet in de bronnen; deze pagina voert dat mechanisme niet aan.

Wat je kunt doen

1. Maak de potgrond met ruim water goed nat en laat het overtollige water weglopen; meestal herstelt de plant zich.
2. Geef daarna regelmatig water; de gietregel van beide instellingen staat bij Te veel water.
3. Blijft het hangen terwijl de potgrond nat is, dan is het geen droogte maar te veel water of rot; kijk naar de potgrond en de wortels.

Gewone bladval van onderste blad (geen probleem)

Naarmate de gatenplant groter wordt, laat hij zijn onderste, oudste (en kleinste) bladeren vergelen en vallen, en stuurt hij de energie naar het grotere nieuwe blad met insnijdingen; dat is gewoon.

Wat je kunt doen

1. Vergelen alleen een of twee oude onderste bladeren terwijl de plant nieuwe groei maakt, dan hoef je niets te doen.
2. Haal het vergeelde blad met schoon gereedschap onderaan de steel weg (draag handschoenen).
3. Breidt de vergeling zich van onder naar boven uit terwijl de potgrond nat is, dan is het niet gewoon; kijk dan naar de kans op te veel water.

Meer hierover: Gele bladeren: wanneer het normaal is en wanneer niet

Droge lucht (krokante rand en naar binnen krullen)

Penn State Extension schrijft dat deze soort van luchtvochtigheid houdt en bij voorkeur BOVEN 50 % wil; UW-Madison Extension noemt gemiddelde tot hoge luchtvochtigheid en schrijft met zoveel woorden dat DE BLADRANDEN BRUIN WORDEN als de luchtvochtigheid heel laag is. Bij droge lucht kunnen de bladeren naar binnen krullen om vocht vast te houden. ⚠ De bronnen geven geen bovengrens; deze pagina geeft dan ook geen bereik maar de drempel van boven de 50 %.

Wat je kunt doen

1. Verhoog de luchtvochtigheid; Penn State Extension schrijft dat een luchtbevochtiger in de buurt kan helpen als het binnen erg droog is. ⚠ Een schaal met kiezels en water raadt deze pagina niet aan: onze pagina over droge lucht rekent die op gezag van Penn State Extension tot de middelen die de kamerluchtvochtigheid niet verhogen.
2. Zet de plant uit de droge luchtstroom van de radiator of de airco; een vochtige badkamer of keuken is een goede plek.
3. Knip de krokante rand met een schone schaar bij onder een hoek die de vorm van het blad volgt.

Meer hierover: Droge lucht: waarom bladpunten uitdrogen en wat de luchtvochtigheid echt verhoogt

Zoutaanslag / te veel voeding (bruine rand)

Te veel voeding en de zouten uit kraanwater hopen zich op in de potgrond en maken de bladranden bruin; op de grond kun je een witte aanslag zien. ⚠ Dat het blad van deze soort veel water verdampt en het zout daardoor sneller ophoopt, en hoe vaak per jaar de grond doorgespoeld zou moeten worden, staat niet in de bronnen; deze pagina geeft daar geen mechanisme en geen frequentie voor.

Wat je kunt doen

1. Laat een paar minuten schoon water door de pot lopen (zo mogelijk gefilterd), zodat het opgehoopte zout via het afwateringsgat wegloopt.
2. Geef een tijd geen voeding. Daarna: over voeding zeggen twee instellingen iets anders en deze pagina voegt ze niet samen. Penn State Extension geeft in de groeitijd elke twee weken en in de winter eens per maand een evenwichtige kamerplantenvoeding; UW-Madison Extension schrijft regelmatig voeden van het voorjaar tot het najaar en noemt geen getal.
3. Knip de bruin geworden rand met een schone schaar bij.

Bladvlekken (zwarte vlek met een gele ring)

Ronde zwarte vlekken met een gele ring eromheen kunnen een bladvlekkenziekte zijn die door een schimmel of een bacterie komt. ⚠ Bladvlekkenziekten die specifiek voor deze soort gelden, komen in de bronnen niet aan bod; deze pagina beweert niets over een mechanisme waardoor het zich opbouwt en ook niet dat het van blad naar blad overgaat.

Wat je kunt doen

1. Maak de bladeren niet nat (geef alleen de potgrond water); dep het water weg dat in de insnijdingen blijft staan.
2. Haal de aangetaste bladeren weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap (draag handschoenen).
3. Zorg voor meer luchtcirculatie en zet de plant apart van de andere planten. Grijpt het snel om zich heen, vraag dan advies bij een tuincentrum of hovenier.

Zonnebrand (directe zon)

Directe zon kan op het blad van de gatenplant fletse, papierachtige witte of bruine vlekken achterlaten en die blijven. ⚠ Over het licht zeggen twee instellingen niet hetzelfde en deze pagina voegt ze niet samen: Penn State Extension wil veel licht maar GEEN DIRECTE ZON; UW-Madison Extension schrijft dat in de zomer veel licht en IN DE WINTER DIRECTE ZON het best is.

Wat je kunt doen

1. Haal de plant uit de directe zon; zet hem een paar stappen bij het raam vandaan in veel maar indirect licht, of tem de zon met vitrage.
2. Verbrande plekken gaan niet meer weg; zwaar beschadigd blad kun je onderaan de steel afsnijden.
3. Wacht op nieuwe, gezonde groei.

Meer hierover: Bladverbranding: hoe de directe zon je plant verbrandt

Te weinig licht (uitrekken)

Penn State Extension schrijft dat de plant bij weinig licht uitrekt (leggy wordt): de stelen worden dunner en langer, het blad komt verder uit elkaar te staan en de plant buigt naar één kant.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een lichtere plek. ⚠ Over directe zon zeggen twee instellingen iets anders; de details staan bij Zonnebrand.
2. Geef hem steun en draai de pot af en toe een slag; Penn State Extension noemt een mospaal, een klimrek, een bamboestok en met sphagnum bedekte platen.
3. Ook te veel voeding of warmte kan zwakke, slappe groei geven; houd het in evenwicht.

Het nieuwe blad wordt donker voordat het opengaat (schommelend vocht)

Een nieuw blad kan bruin of zwart worden voordat het opengaat. ⚠ De oorzaak daarvan komt in de bronnen niet aan bod; deze pagina voert schommelend vocht in de potgrond niet als oorzaak aan. Toch is het gietritme nakijken een verstandige eerste stap.

Wat je kunt doen

1. Kijk het gietritme na; de gietregel van beide instellingen staat bij Te veel water.
2. Controleer de afwatering en de potgrond (die hoort grof en luchtig te zijn).
3. Houd het nieuwste blad dat opengaat in de gaten: komen de volgende gezond op, dan is de plant aan het bijkomen.

Plagen (schildluis, bladluis, wolluis, spint, trips, rouwmuggen)

Penn State Extension noemt voor deze soort zes plagen om op te letten: schildluis, bladluis, wolluis, spint, trips en rouwmuggen. UW-Madison Extension schrijft dat de plant binnen weinig plagen heeft, maar dat bladluis, wolluis, schildluis of spint hem kunnen aantasten. ⚠ De bronnen zetten ze niet op volgorde van hoe vaak ze voorkomen; deze pagina doet dat ook niet.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten.
2. Spoel de bladeren (vooral de onderkant) af onder een stevige waterstraal of neem ze af met een vochtige doek; haal zichtbare beestjes weg (draag handschoenen).
3. Verhoog bij spint de luchtvochtigheid; laat bij rouwmuggen de bovenlaag van de potgrond opdrogen (geef minder water).
4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam