Vioolbladplant (Ficus lyrata): problemen herkennen

Bladval door een wisseling van omgeving (het kenmerkende probleem: laat hem staan)

De vioolbladplant is extreem gevoelig voor een wisseling van omgeving; verplaatsen, draaien of meenemen naar een nieuw huis zet binnen 1 tot 2 weken een golf van bladval in gang. Een veelgemaakte fout is die bladval voor een verzorgingsfout aanzien en de plant opnieuw verplaatsen; daar laat hij nog meer blad van vallen.

Wat je kunt doen

1. Kies een blijvende, geschikte plek voor de plant (veel indirect licht, een gelijkmatige temperatuur, geen tocht) en laat hem minstens 6 weken staan.
2. Houd het water geven en de luchtvochtigheid goed en gelijkmatig; verpot of verplaats hem niet in paniek.
3. Voor een gelijkmatige groei schrijft NYBG dat je hem bij elke gietbeurt een kwartslag draait (verplaats hem dus niet echt).
4. Zodra de omgeving gelijkmatig is, stopt de bladval en komt er nieuw blad.

Te veel water / wortelrot (vlek die vanuit het midden uitbreidt)

De wortels van de vioolbladplant rotten makkelijk bij te veel water. Je herkent het hieraan: zachte, donkerbruine vlekken die vanuit het midden van het blad naar buiten uitbreiden, natte potgrond, hangend blad en bladval.

Wat je kunt doen

1. Geef minder water en wacht tot de bovenste 5 cm van de potgrond droog is. Giet het water uit de schotel weg.
2. Zijn de wortels zacht en bruin: haal de plant er dan uit, snijd de rotte wortels weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap (draag handschoenen) en zet hem in verse, snel doorlatende potgrond.
3. Gebruik een niet te grote pot met een afwateringsgat; geef in de winter minder water.
4. Met een vochtmeter voorkom je dat je te veel water geeft.

Te weinig water (hangend blad en vlekken aan de rand)

Wordt de potgrond te droog, dan gaat het blad hangen, krult het om en wordt het vanaf de randen naar binnen krokant bruin. Hangend blad is vaak de voorbode van bladval.

Wat je kunt doen

1. Maak de potgrond met ruim water goed nat en laat het overtollige water weglopen; meestal herstelt de plant zich.
2. Geef daarna regelmatig water zodra de bovenste 5 cm droog is; laat de grond niet kurkdroog worden.
3. Gaat het hangen samen met natte grond en zachte donkere vlekken, dan is het geen droogte maar te veel water of rot; kijk naar de potgrond.
4. Een krokante rand kan tegelijk een teken van droge lucht zijn; controleer ook de luchtvochtigheid.

Droge lucht (bruin worden vanaf de rand naar binnen)

De vioolbladplant komt uit het regenwoud en wil luchtvochtigheid. NYBG geeft een DREMPEL: lukt het je de luchtvochtigheid boven 40 % te houden, dan is dat genoeg om bruine bladpunten te voorkomen. ⚠ Een gesloten ideaal bereik geeft NYBG niet, en deze pagina dus ook niet. Bij droge lucht worden de bladranden bruin (van de rand naar binnen), krult het blad om en gaat nieuw blad moeilijker open.

Wat je kunt doen

1. Verhoog de luchtvochtigheid: het meest doeltreffend is een luchtbevochtiger; de planten bij elkaar zetten helpt ook. ⚠ Missouri Botanical Garden noemt een schaal met kiezels en water; deze pagina raadt die niet aan, omdat onze pagina over droge lucht hem op gezag van Penn State Extension rekent tot de middelen die de kamerluchtvochtigheid niet verhogen.
2. Zet de plant weg van de radiator, de verwarmingsbuis en de luchtstroom van de airco (die verlagen de luchtvochtigheid).
3. Knip de bruin geworden rand met een schone schaar bij onder een hoek die de vorm van het blad volgt; volg de luchtvochtigheid met een hygrometer.

Meer hierover: Droge lucht: waarom bladpunten uitdrogen en wat de luchtvochtigheid echt verhoogt

Vlek door een bacterie of schimmel (vlek met een gele hof)

Kleine, onregelmatige bruine of zwarte vlekken met een gele hof eromheen komen meestal door een bacterie of een schimmel; meestal zet water dat op het blad blijft staan het in gang, samen met koele en vochtige omstandigheden.

Wat je kunt doen

1. Haal de aangetaste bladeren weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap (draag handschoenen).
2. Zorg voor meer luchtcirculatie; maak de bladeren niet nat (geef alleen de potgrond water) en geef niet meer te veel water.
3. Zet de plant apart; breidt het zich uit, vraag dan advies bij een tuincentrum of hovenier.

Zonnebrand (vlek op de plek waar de zon op valt)

De vioolbladplant wil veel maar indirect licht. Directe zonnestralen, vooral de middagzon, geven droge en bruine verbrande plekken op het blad (precies waar het licht op valt).

Wat je kunt doen

1. Haal de plant uit de directe zonnestralen; zet hem in de lichtste kamer maar iets van het raam af, of tem het licht met vitrage.
2. Ga je van schaduw naar fel licht, laat de plant dan stap voor stap wennen (afharden).
3. Verbrande plekken gaan niet meer weg; zwaar beschadigd blad kun je met schoon gereedschap weghalen.

Koudeschade (vlekken na kou)

Koude tocht of een plek dicht bij een koud raam kan reageren met het licht bijtende sap van de vioolbladplant en bruine vlekken en bladval geven. De vioolbladplant raakt met zijn grote, platte blad het koude glas; de schade begint meestal precies op de plek waar het blad het glas raakt.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant weg van het koude glas, uit de tocht en bij het luchtrooster vandaan. NYBG wil een gelijkmatige kamertemperatuur en geeft het bereik 18-24 °C (in de bron 65-75 °F).
2. Vermijd een plotselinge temperatuurwisseling (zoals verhuizen naar een koude kamer).
3. Haal beschadigd blad met schoon gereedschap weg en wacht op gezonde groei.

Oedeem (rode stipjes aan de onderkant van het blad, geen probleem)

De rode of bruine stipjes aan de onderkant van het blad die er niet afgaan, zijn oedeem: als de wortels meer water opnemen dan de bladeren kunnen verdampen, knappen de cellen. Meestal komt het door te veel water als er nieuw blad aankomt. Het is onschadelijk, maar het aangetaste blad wordt niet meer zoals het was.

Wat je kunt doen

1. Geef iets minder water (vooral in de tijd dat er nieuw blad komt); geef water zodra de bovenste 5 cm van de potgrond droog is.
2. Verbeter de afwatering en laat geen water in de schotel staan.
3. De stipjes die er al zijn, gaan niet meer weg; wacht op nieuw, gezond blad en raak niet in paniek.

Lithocysten (verheven witte stipjes, helemaal natuurlijk)

De verheven witte stipjes op het blad die er niet afgaan, zijn lithocysten (natuurlijke celstructuren met een cystoliet erin). Bij Ficussoorten (vooral bij de rubberboom, soms bij de vioolbladplant) is dat normaal en het wordt in verband gebracht met de fotosynthese. Het is geen probleem.

Wat je kunt doen

1. Je hoeft niets te doen; dit is een natuurlijke structuur en geen ziekte of plaag.
2. Probeer ze niet weg te vegen of eraf te schrapen (dat beschadigt het blad).
3. Verwar ze niet met een plaag (zoals schildluis): een lithocyst is weefsel van het blad zelf, beweegt niet en zit regelmatig; een schildje laat los en laat een plakkerig laagje achter.

Te weinig licht (stilstand en bladval aan de donkere kant)

De vioolbladplant wil veel indirect licht. Op een donkere plek groeit hij niet, wordt hij futloos en rekt hij uit; en omdat hij alleen de bladeren houdt die naar het licht wijzen, vallen de bladeren die naar de donkere muur of hoek wijzen af.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant in de lichtste kamer van huis, iets van het raam af (zonder dat de zon er rechtstreeks op valt); doe dat in één keer en laat hem daarna staan.
2. NYBG schrijft dat je hem bij elke gietbeurt een kwartslag draait, zodat alle kanten evenveel licht krijgen.
3. In een donkere kamer kun je bijgeven met een groeilamp.

Meer hierover: Weinig licht: waarom je plant gaat rekken en verslapt

Te veel plantenvoeding / mestzouten (bruine rand)

Te veel plantenvoeding laat zouten achter in de potgrond; de vioolbladplant is gevoelig voor zout en daardoor worden de bladranden bruin (het lijkt op droogte, ook als je goed water geeft).

Wat je kunt doen

1. Geef minder voeding of stop ermee.
2. Spoel de potgrond af en toe door met ruim schoon water, zodat het opgehoopte zout via het afwateringsgat wegloopt; Missouri Botanical Garden schrijft dat je dat doorspoelen (leaching) een plek geeft in je gietritme. ⚠ Hoe vaak dat moet, staat als getal niet in de bronnen.
3. NYBG schrijft dat je alleen in het voorjaar en de zomer een evenwichtige organische voeding geeft, om de twee weken en op halve sterkte; in de winter geef je geen voeding. Dezelfde bron schrijft ook dat te veel voeding blad laat vallen.

Meer hierover: Mestzouten in de pot: waarom bladpunten bruin worden

Plagen (schildluis / wolluis / spint / witte vlieg)

De vioolbladplant kan bij droge en stilstaande omstandigheden schildluis, wolluis, spint, witte vlieg en rouwmuggen krijgen. Kleine vlekjes op de grote bladeren kunnen een teken van een plaag zijn.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten; controleer de onderkant van het blad, de stelen en de stam regelmatig.
2. Spoel de bladeren (vooral de onderkant) af met water of neem ze af met een vochtige doek; haal zichtbare beestjes er voorzichtig af (draag handschoenen).
3. Verhoog bij spint de luchtvochtigheid en zorg voor een betere luchtcirculatie.
4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam