Chrysant: problemen herkennen

Te veel water / wortelrot

In een steeds natte potgrond rotten de wortels; je ziet dat aan vergeling, omkrullend blad, slap hangen en bladval. De RHS schrijft dat chrysanten niet houden van water dat blijft staan.

Wat je kunt doen

1. Geef minder water en wacht tot de potgrond weer lucht krijgt. Laat geen water in de schotel staan. Staat de pot in een sierpot, haal hem er dan uit als het water erin blijft staan. De RHS geeft de gietregel zo: laat de grond of de potgrond NOOIT helemaal opdrogen, maar pas ook op dat je niet te veel water geeft, want chrysanten houden niet van water dat blijft staan.
2. Zijn de wortels bruin en zacht: haal de plant er dan uit, snijd de rotte wortels weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap (draag handschoenen) en zet hem in verse, goed doorlatende potgrond.
3. Gebruik een ruime pot met een afwateringsgat; geef regelmatig maar met mate water (laat de bovenlaag opdrogen en laat de grond niet doorweekt staan).

Te weinig water

Wordt de potgrond te droog, dan gaat de chrysant slap hangen, vergeelt het blad en verwelken de bloemen vroeg. De RHS geeft de gietregel zo: laat de grond of de potgrond NOOIT helemaal opdrogen, maar pas ook op dat je niet te veel water geeft, want chrysanten houden niet van water dat blijft staan.

Wat je kunt doen

1. Maak de potgrond met ruim water goed nat en laat het overtollige water weglopen; meestal herstelt de plant zich.
2. Geef daarna regelmatig water. De RHS geeft de gietregel zo: laat de grond of de potgrond NOOIT helemaal opdrogen, maar pas ook op dat je niet te veel water geeft, want chrysanten houden niet van water dat blijft staan.
3. Gaat het slap hangen samen met natte grond, dan is het geen droogte maar te veel water of rot; kijk naar de potgrond.

Te weinig licht (uitrekken en weinig bloei)

NC State Extension geeft voor deze soort volle zon (zes uur directe zon per dag of meer) en dat is de enige klasse; ook de RHS schrijft een warme, beschutte en ZONNIGE plek voor. Bij te weinig licht rekken de stelen uit en worden ze dun, verzwakt de plant en bloeit hij weinig.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een plek met veel helder licht (zo mogelijk met wat directe zon); bescherm hem tegen de middagzon in de zomer.
2. Draai de pot af en toe een slag, dan groeit hij gelijkmatig.
3. In een donkere kamer kun je bijgeven met een groeilamp.

Meer hierover: Weinig licht: waarom je plant gaat rekken en verslapt

Knoppen verschrompelen of vallen af

Dat de knoppen verschrompelen en afvallen zonder open te gaan, komt meestal door een onrustige omgeving: een plotselinge wisseling van licht of temperatuur, onregelmatig water geven (te veel of te weinig) en droge of ongeschikte omstandigheden zetten de knoppen onder stress.

Wat je kunt doen

1. Houd de plant op een vaste, lichte en koele plek; wissel niet vaak van plek of omstandigheden.
2. Breng regelmaat in het water geven (geef water zodra de bovenlaag droog is; niet kurkdroog en niet drassig).
3. Houd hem weg van de luchtstroom van de radiator of de airco en van plotselinge temperatuurwisselingen.

Vlekken of rot op de bloem (schimmel)

Bruine vlekken en rot op de bloemen komen meestal door een schimmel; stilstaande vochtige lucht, slechte luchtcirculatie en van bovenaf natgemaakte bloemen zetten dat in gang.

Wat je kunt doen

1. Zorg voor meer luchtcirculatie (zet de planten niet te dicht op elkaar); maak de bloemen en de bladeren niet nat en geef alleen de potgrond water.
2. Haal de aangetaste bloemen of bladeren weg met schoon gereedschap (draag handschoenen).
3. Zet de plant vanuit een vochtige of afgesloten ruimte op een plek met meer lucht; breidt het zich uit, vraag dan advies bij een tuincentrum of hovenier.

Uitgebloeid, opnieuw laten bloeien (een eerlijk antwoord)

Chrysanten in pot van de bloemist worden gekweekt met groeiremmers en onder gestuurde omstandigheden; daardoor is het lastig om ze binnenshuis weer net zo vol te laten bloeien. Dat de bloei voorbij is, betekent niet dat de plant doodgaat.

Wat je kunt doen

1. Snoei de stelen terug zodra de bloemen verwelkt zijn (haal verdroogd blad en verdroogde stelen weg).
2. Laat het klimaat het toe, zet hem dan buiten of in de tuin; de RHS schrijft dat de meeste winterharde chrysanten ten minste tot -5 °C (in de bron 23 °F) kunnen. Overwinter je hem in een pot, dan wil dezelfde bron een vorstvrije en lichte plek en minstens 4 °C.
3. Houd je hem binnen, geef dan veel licht en met mate water; hij groeit rommeliger en bloeit zwakker (verwacht dat ook).
4. Voor het gewone snoeien is het voorjaar (mei) geschikt.

Bladvlekken (schimmel)

Bruine of zwarte vlekken op het blad kunnen door een schimmel komen; stilstaande vochtige lucht, slechte luchtcirculatie en nat blad versnellen de uitbreiding.

Wat je kunt doen

1. Haal de aangetaste bladeren weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap.
2. Zorg voor meer luchtcirculatie en maak het blad niet nat (geef alleen de potgrond water).
3. Zet de plant apart; breidt het zich uit, vraag dan advies bij een tuincentrum of hovenier.

Gewone vergeling van onderste blad (geen probleem)

Dat er af en toe een of twee van de oudste onderste bladeren vergelen, is gewoon; de plant stuurt de energie naar de nieuwe groei en naar de bloemen.

Wat je kunt doen

1. Vergeelt er af en toe een onderste of oud blad terwijl de plant er verder vitaal uitziet, dan hoef je niets te doen.
2. Haal het vergeelde blad met schoon gereedschap onderaan weg.
3. Vergelen er tegelijk veel bladeren terwijl de potgrond nat is, dan is het niet gewoon; kijk dan naar de kans op te veel water.

Meer hierover: Gele bladeren: wanneer het normaal is en wanneer niet

Voedingstekort

De chrysant groeit snel; NC State Extension geeft de groeisnelheid op als snel. Raakt de voeding op, dan kan het blad fletser worden en gaat de bloei achteruit.

Wat je kunt doen

1. De RHS noemt voor chrysanten in pot een organische vloeibare zeewiervoeding en schrijft dat je tijdens de bloei overstapt op een voeding met veel kalium (als voorbeeld noemt de bron tomatenvoeding). ⚠ Dezelfde bron noemt geen hoeveelheid en geen frequentie; deze pagina noemt die dus ook niet, houd de aanwijzing op de verpakking aan. Geef de potgrond water voordat je voeding geeft, zodat de wortels niet verbranden.
2. Staat hij al lang in dezelfde grond of pot, verpot hem dan met verse grond in een ruimere pot.
3. Overdrijf het niet met voeding; een evenwichtige, bescheiden gift is genoeg.

Bladschade en zon

⚠ Zonnebrand bij deze soort komt in de bronnen niet aan bod; NC State Extension geeft voor deze soort juist VOLLE ZON (zes uur directe zon per dag of meer) en de RHS schrijft een warme, beschutte en zonnige plek voor. Deze pagina geeft voor deze soort dan ook geen drempel of duur voor zonnebrand. Zie je fletse, droge en bruine plekken op het blad, kijk dan eerst naar het water geven en naar schimmelziekten.

Wat je kunt doen

1. Sluit andere oorzaken uit voordat je het licht terugneemt: het gietritme en bladvlekkenziekten. De bronnen willen voor deze soort veel zon.
2. De RHS schrijft een warme, beschutte en zonnige plek voor; houd de plant onder die omstandigheden.
3. Haal beschadigd blad met schoon gereedschap weg; beschadigd weefsel herstelt niet.

Plagen (bladluis / trips / spint / netwants)

NC State Extension noemt de insectenproblemen bij deze soort problemen die AF EN TOE voorkomen en somt er vier op: bladluis, trips, spint en netwants. (De voorzichtige formulering van de bron is behouden.) ⚠ De bron zet ze niet op volgorde van hoe vaak ze voorkomen; deze pagina doet dat ook niet.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten; controleer de scheuttoppen en de onderkant van het blad regelmatig.
2. Spoel bladluis en spint af onder een stevige waterstraal of neem ze af met een vochtige doek.
3. Haal bladeren met gangetjes erin weg; verhoog bij spint de luchtvochtigheid iets.
4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam