Sümbül (Hyacinthus)

Sümbül, kataloğumuzdaki bitkiler arasında yer almaz, çünkü kalıcı bir iç mekan bitkisi değil, soğanlı bir bahar çiçeğidir. Bu sayfa, sümbülün ev içinde neden kısa sürdüğünü ve elinizdekini nasıl en uzun süre yaşatacağınızı anlatmak için hazırlandı.

Sümbül, sık dizili yıldız biçimli çiçekleri ve yoğun kokusuyla baharın en tanıdık çiçeklerinden biridir. Kış sonundan itibaren çiçekçilerde, marketlerde ve fidancılarda saksıda satılır. Bakımı zor değildir, ancak bir noktayı baştan bilmek gerekir: Bu bitki çiçek açmak için değil, çiçeğini bitirmek için evinize gelir. Çiçekli dönemi birkaç haftadır.

Bir de yakınlık notu: Saksıda satılan sümbülün (Hyacinthus orientalis) doğal yayılış alanı Anadolu ve Doğu Akdeniz’dir. Yani sümbül bize sonradan gelmiş bir bitki değil; bu topraklarda yabani olarak yetişen bir türün bahçe formudur. Osmanlı bahçe kültüründe de laleyle birlikte önemli bir yeri olmuştur.

Neden ev bitkisi değil

• Serin ister, sıcaktan kaçar. Çiçekli dönemde ideal ortam 10-16 °C civarıdır. Serin ve aydınlık bir yerde çiçekler haftalarca dayanır; sıcak bir salonda, özellikle kaloriferin yakınında birkaç günde biter.
• Doğal döngüsü kısa. Çiçekler bittikten sonra yapraklar sararıp kurur ve soğan dinlenmeye çekilir. Bu bir ölüm değil, bitkinin normal ritmidir; ancak yıl boyu yeşil kalan bir ev bitkisi gibi davranmaz.
• Saksıda ikinci yıl zayıftır. Satılan sümbül soğanları çiçek açmak üzere önceden hazırlanmıştır. Aynı soğan ertesi yıl saksıda genelde daha küçük ve seyrek bir çiçek verir. Doğru yeri bahçedir.
• Kokusu kapalı ortamda ağır gelebilir. Sümbülün kokusu yoğundur. Küçük ve havalandırılmayan bir odada rahatsız edici olabilir, bazı kişilerde baş ağrısı yapar. Yatak odası için uygun bir çiçek değildir.

Sümbülünüz varsa (ya da hediye geldiyse)

Doğru koşulda sümbül birkaç hafta çiçekli kalır:

• Serin ve aydınlık bir yere koyun. Evin en serin odası, cam kenarı ya da kapalı balkon idealdir. Kalorifer üstünden ve sıcak hava akımından uzak tutun.
• Toprağı nemli tutun ama soğanı ıslatmayın. Suyu saksının kenarından verin. Soğanın üstünde ve yaprakların birleştiği yerde biriken su çürümeye yol açar. Tabakta su bırakmayın.
• Çiçek sapına destek verin. Çiçek başı ağırdır. Sap yana devriliyorsa ince bir çubukla gevşekçe destekleyin ve saksıyı her birkaç günde bir çeyrek tur çevirin.
• Cam vazoda yetiştiriyorsanız su seviyesine dikkat edin. Sümbül suda da yetiştirilebilir, ancak soğanın kendisi suya değmemelidir; su yalnızca köklere ulaşacak kadar olmalı, soğanın altında birkaç milimetre boşluk kalmalıdır. Soğan suya değerse çürür.
• Solan çiçekleri alın, yaprakları kesmeyin.

Çiçek bittikten sonra

Sümbülü atmak zorunda değilsiniz:

1. Solan çiçek başını kesin, yaprakları bırakın.
2. Yapraklar kendiliğinden sararıp kuruyana kadar sulamaya devam edin. Bu dönemde soğan gelecek yıl için besin depolar.
3. Yapraklar tamamen kuruyunca soğanı topraktan çıkarın, kuru ve serin bir yerde saklayın.
4. Sonbaharda bahçeye ya da balkon saksısına dikin. Bahçede yıllarca çiçek açmaya devam eder.

Dürüst beklenti: Aynı soğan ev içinde ikinci yıl da güçlü bir çiçek vermez. Sümbülün ikinci baharı bahçede olur.

Güvenlik: İki ayrı uyarı

Evcil hayvanlar için zehirlidir. Sümbül, ASPCA’ya göre kedi, köpek ve at için zehirlidir. Zararlı maddelerin en yüksek yoğunluğu soğandadır. Yutulması kusma, ishal, salya artışı ve karın ağrısına yol açabilir. Bitkiyi ve özellikle soğanı evcil hayvanların ulaşamayacağı bir yerde tutun. Şüpheli bir durumda vakit kaybetmeden en yakın veteriner hekime başvurun.

Soğan ciltte tahriş yapabilir. Sümbül soğanının dış kabuğu, ciltte kaşıntı, kızarıklık ve tahrişe yol açabilen kristaller içerir. Bahçıvanlar arasında bilinen bir durumdur ve özellikle birden fazla soğanla uzun süre çalışıldığında ortaya çıkar. Soğan dikerken, saksı değiştirirken ya da soğanı elleçlerken eldiven kullanın ve sonrasında ellerinizi yıkayın.

Sıcak evinizin içinde yıl boyu yaşayacak bir bitki mi arıyorsunuz? Kalıcı iç mekan bitkilerimize Bitkiler sayfasından göz atabilir ya da ortamınıza en uygun bitkiyi bulmak için Bitki Bulucu aracını kullanabilirsiniz.