Strelitzia (paradijsvogelbloem): problemen herkennen

Te veel water / wortelrot

In een steeds natte potgrond rotten de wortels weg; je ziet dat aan vergelend blad, stelen die onderaan zacht worden, een zure geur uit de potgrond en blad dat slap gaat hangen. In de winter en op een koele plek is het risico groter.

Wat je kunt doen

1. Stop met water geven en wacht tot de bovenlaag van de potgrond (in de winter dieper) droog is. Laat geen water in de schotel staan.
2. Zijn de wortels bruin en zacht, haal de plant er dan uit, snijd de rotte wortels met schoon gereedschap weg en zet hem in verse, goed doorlatende potgrond.
3. Gebruik een pot met afwateringsgat en goed doorlatende potgrond; is er gezonde wortel over, dan komt de plant er weer bovenop.

Te weinig water (vergeling vanaf de rand, hangend blad)

Wordt de potgrond te droog, dan vergelen de grote bladeren vanaf de rand, drogen de punten uit en gaat de plant hangen. De Strelitzia verdraagt een korte droogte, maar houdt niet van een blijvend tekort aan water.

Wat je kunt doen

1. Maak de potgrond met ruim water goed nat en laat het overtollige water weglopen; meestal herstelt de plant zich.
2. Geef daarna regelmatig water zodra de bovenlaag van de potgrond droog is; laat de grond vooral in warme tijden niet te ver uitdrogen.
3. Gaat de vergeling samen met natte grond, dan is het geen droogte maar te veel water of rot; kijk naar de potgrond en de stelen.

Te weinig licht (zwakte en geen bloei)

De Strelitzia wil veel licht; op een donkere plek wordt het blad futloos, verzwakt de plant, gaat de groei trager en wordt de kans op bloei nog kleiner.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op de lichtste plek in huis, met veel indirect licht en wat ochtend- of avondzon.
2. Neem de grote bladeren af met een vochtige doek, zodat er geen stof op ligt en ze het licht goed opvangen.
3. Zodra het licht klopt, komt de plant op krachten; voor bloei zijn naast licht ook rijpheid (volgens de RHS vijf tot tien jaar) en geduld nodig.

Meer hierover: Weinig licht: waarom je plant gaat rekken en verslapt

Zonnebrand (middagzon in de zomer)

De Strelitzia houdt van veel licht en van wat directe zon, maar de heetste uren van de middagzon in de zomer kunnen fletse of bruine verbrande plekken geven op de grote bladeren.

Wat je kunt doen

1. Tem het licht rond het middaguur in de zomer met vitrage, of zet de plant op die uren wat verder van het felste licht.
2. Ochtend- en avondzon zijn geen probleem en doen de plant zelfs goed; het gaat alleen om het felste licht rond het middaguur.
3. Verbrande plekken gaan niet meer weg; zwaar beschadigd blad kun je onderaan netjes weghalen.

Meer hierover: Bladverbranding: hoe de directe zon je plant verbrandt

Droge lucht (bruine randen)

Droge lucht kan de randen van de grote bladeren bruin maken.

Wat je kunt doen

1. Verhoog de luchtvochtigheid: gebruik een luchtbevochtiger of zet de planten bij elkaar. ⚠ De RHS raadt voor deze soort aan het blad regelmatig te besproeien of de pot op een schaal met vochtige kiezels te zetten; deze pagina raadt geen van beide aan, omdat onze pagina over droge lucht ze op gezag van Penn State Extension allebei rekent tot de middelen die de kamerluchtvochtigheid niet verhogen.
2. Zet de plant uit de droge luchtstroom van de radiator; houd de ruimte luchtig.
3. De bruin geworden rand kun je netjes weghalen.

Meer hierover: Droge lucht: waarom bladpunten uitdrogen en wat de luchtvochtigheid echt verhoogt

Insnijdingen in de bladrand (geen probleem)

Insnijdingen vanaf de rand naar binnen komen vaak voor op de grote bladeren van de Strelitzia en zijn geen teken van een ziekte of een plaag. ⚠ De uitleg dat dit een aanpassing aan de wind zou zijn, staat in geen van de bronnen; deze pagina voert dat mechanisme niet aan. De RHS noemt gescheurd blad wel bij de problemen, maar geeft er geen oorzaak bij.

Wat je kunt doen

1. Is de plant verder gezond, dan hoef je niets te doen.
2. Komen de scheuren alleen vanaf de bladrand, maak je dan geen zorgen. Zitten er daarentegen bruine vlekken op het bladoppervlak, is er vergeling of plakkerigheid, kijk dan bij de onderdelen over luchtvochtigheid, water of plagen.
3. Op een erg winderige of tochtige plek scheurt het blad sneller; je kunt de plant desgewenst een beschutter plekje geven.

Geen bloemen (meestal geen probleem, een kwestie van geduld)

De Strelitzia komt binnen moeilijk tot bloei en dat kost tijd. Een veelvoorkomende reden is dat de plant nog jong is; de RHS schrijft dat de plant voor de bloei zowel fors moet zijn als vijf tot tien jaar oud. Ook te weinig licht en te weinig voeding stellen de bloei uit.

Wat je kunt doen

1. Heb geduld; geef de plant veel licht en geef in de groeitijd regelmatig voeding.
2. De RHS schrijft dat je om het jaar verpot, in het voorjaar en na de bloei, en dan maar één maat groter. ⚠ Dat een krappe doorwortelde pot de bloei zou versnellen, staat in geen van de bronnen; deze pagina legt dat verband niet.
3. Ook zonder bloei is de plant de moeite waard om haar opvallende blad; binnen komt de bloei niet altijd, en dat is geen verzorgingsfout.

Gewone vergeling van onderste blad (geen probleem)

Dat er af en toe een van de oudste onderste bladeren vergeelt, is gewoon; de plant stuurt de energie naar de nieuwe groei.

Wat je kunt doen

1. Vergeelt er af en toe een oud onderste blad terwijl de plant er verder vitaal uitziet, dan hoef je niets te doen.
2. Haal het vergeelde blad onderaan netjes weg.
3. Vergelen er tegelijk veel bladeren terwijl de potgrond nat is, dan is het niet gewoon; kijk dan naar de kans op te veel water.

Meer hierover: Gele bladeren: wanneer het normaal is en wanneer niet

Koudeschade

De Strelitzia kan niet tegen kou. De RHS geeft één grens: de temperatuur mag nooit onder 10-12 °C zakken. Daaronder en in de tocht zie je verkleuring, slap worden en verwelken. De Strelitzia heeft groot blad en bij kou krullen eerst de bladranden om; de verkleuring komt daarna.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant weg van het koude glas, uit de tocht en uit de luchtstroom van de airco; houd je aan de grens van de RHS en blijf boven 10-12 °C, liever warmer.
2. Heb je hem in de zomer buiten gezet, haal hem dan naar binnen voordat het koeler wordt; bescherm hem in elk geval tegen vorst.
3. Haal beschadigd blad weg; zodra het warmer is, komt het nieuwe blad gezond op.

Plagen (schildluis / wolluis / spint)

Bij de Strelitzia zie je het vaakst schildluis, die plakkerigheid op het blad achterlaat, wattige wolluis, en bij droge lucht spint, die fijn spinsel en spikkelige verbleking geeft.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten; controleer beide kanten van de grote bladeren regelmatig.
2. Neem de bladeren af met een vochtige doek of spoel ze af met water; haal zichtbare beestjes er voorzichtig af.
3. Verhoog bij spint de luchtvochtigheid; het blad regelmatig afnemen is de beste bescherming.
4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam