Calathea (pauwenplant): problemen herkennen

Krokante bruine rand, fluoride (kraanwater)

De vermelding van NC State Extension over Calathea makoyana schrijft dat het fluoride in kraanwater het blad bruin maakt; je ziet een gelijkmatige, krokante bruine rand die de omtrek van het blad volgt (soms met een gele band ernaast). NC State Extension raadt voor deze soort gedistilleerd water of regenwater aan.

Wat je kunt doen

1. Gebruik bij elke gietbeurt gedistilleerd water of regenwater; de vermelding van NC State Extension over Calathea makoyana noemt die twee bij naam. Kraanwater een nacht laten staan is niet genoeg, want er verdampt alleen chloor uit het water; het fluoride blijft in het water zitten.
2. Spoel de pot één keer door met ruim schoon water, zodat de opgehoopte minerale zouten via het afwateringsgat weglopen.
3. Knip de bruine rand met een schone schaar bij en volg daarbij de natuurlijke ronding van het blad.
4. Maak je niet druk om heel kleine bruine puntjes die ondanks goede verzorging opkomen; ziet de plant er verder vitaal uit, dan is er niets aan de hand.

Droge lucht (krokante rand en omkrullen)

Missouri Botanical Garden noemt droge lucht als eerste van de oorzaken van bruine bladpunten bij kamerplanten en schrijft dat de lage relatieve luchtvochtigheid in huis in de winter problemen aan het blad geeft. Bij droge lucht verliest de bladrand sneller water dan de wortel kan aanvoeren en wordt hij krokant, krullen de bladeren om en wordt de kans op spint groter.

Wat je kunt doen

1. Verhoog de luchtvochtigheid: gebruik een luchtbevochtiger of zet de planten bij elkaar. ⚠ Missouri Botanical Garden noemt een schaal met kiezels en water en het sproeien; deze pagina raadt geen van beide aan, omdat onze pagina over droge lucht ze op gezag van Penn State Extension allebei rekent tot de middelen die de kamerluchtvochtigheid niet verhogen. ⚠ Een streefpercentage staat niet in de bronnen.
2. Een vochtige badkamer of keuken (als er genoeg licht is) is een ideale plek.
3. Zet de plant uit de droge luchtstroom van de radiator of de airco; knip de krokante rand met een schone schaar bij.

Meer hierover: Droge lucht: waarom bladpunten uitdrogen en wat de luchtvochtigheid echt verhoogt

Te veel plantenvoeding (bruine punten)

De Calathea is gevoelig voor zouten; te veel of te vaak voeding verbrandt de wortels en maakt de bladpunten bruin.

Wat je kunt doen

1. Stop met voeding geven.
2. Laat een paar minuten schoon water (gedistilleerd of regenwater) door de pot lopen, zodat het opgehoopte zout via het afwateringsgat wegloopt.
3. Geef in de winter geen voeding. Missouri Botanical Garden adviseert doorspoelen (leaching) op te nemen in je gietritme om ophoping van zout te voorkomen.

Meer hierover: Mestzouten in de pot: waarom bladpunten bruin worden

Directe zon of hitte (verbranding en verbleking)

De Calathea is niet geschikt voor directe zon; fel licht verbrandt het blad (bruine vlekken) en laat de kleuren van de tekening verbleken. Ook de droge hitte naast een radiator of kachel droogt het blad uit en maakt het bruin.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant weg uit de directe zon en bij de warmtebron vandaan; zet hem in gemiddeld tot veel indirect licht.
2. Tem het licht bij een zonnig raam met vitrage.
3. Verbrande of verbleekte delen komen niet meer terug in hun oude staat; knip zwaar beschadigd blad met een schone schaar weg.

Te veel water / wortelrot

De Calathea houdt van vochtig, maar niet van doorweekt. In steeds natte potgrond of in water dat in de schotel blijft staan, rotten de wortels; je ziet dat aan slap hangen, onderste bladeren die snel vergelen, een zure geur uit de potgrond en bruine, zachte wortels of een donkere verkleuring onderaan.

Wat je kunt doen

1. Geef minder water, wacht tot de bovenlaag van de potgrond droog is en laat geen water in de schotel staan.
2. Zijn de wortels bruin en zacht: haal de plant er dan uit, knip de rotte wortels weg met een schone (met alcohol afgenomen) schaar en zet hem in verse, goed doorlatende potgrond.
3. Geef na het verpotten een paar dagen geen water (zodat de gesneden wortels een korstje vormen).
4. Geef daarna water zodra de bovenste 2 tot 5 cm droog is, met gedistilleerd water of regenwater.

Te weinig water (naar binnen omkrullen)

Wordt de potgrond te droog, dan krullen de bladeren van de Calathea naar binnen om het waterverlies te beperken, gaat de plant slap staan en kunnen de randen uitdrogen. De Calathea kan niet tegen droogte.

Wat je kunt doen

1. Maak de potgrond met ruim gedistilleerd water of regenwater goed nat en laat het overtollige water weglopen; meestal herstelt de plant zich.
2. Geef daarna regelmatig water zodra de bovenste 2 tot 5 cm droog is (laat de kluit nooit helemaal uitdrogen).
3. Laat ook de luchtvochtigheid niet zakken; het omkrullen gaat meestal over zodra het water en de luchtvochtigheid samen kloppen.

Te veel licht (verbleekte tekening)

Erg fel of direct licht laat de kleur van het Calatheablad verbleken (een verbleekte, fletse tekening) en geeft bruine verbrande plekken, komvorming of omkrullen. De Calathea leeft van nature onder bomen; direct licht laat de tekening blijvend verbleken en die verbleekte tekening komt niet meer terug.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant in zachter, gemiddeld indirect licht; vermijd directe zon.
2. Gebruik vitrage bij een zonnig raam.
3. In het nieuwe blad komt de kleur weer op; verbleekt oud blad wordt niet altijd weer zo levendig als het was.

Te weinig licht (trage groei en verlies van tekening)

De Calathea kan tegen weinig indirect licht, maar op een erg donkere plek groeit hij traag, verliest de tekening haar levendigheid en kan de plant uitrekken; ook een fletse vergeling over het hele blad kan voorkomen.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant op een plek met gemiddeld tot veel indirect licht; vermijd directe zon.
2. In een donkere kamer kun je bijgeven met een groeilamp. ⚠ Voor het aantal uren per dag staat geen getal in de bronnen.
3. Zodra het licht klopt, komt de levendigheid van de tekening terug in het nieuwe blad.

Meer hierover: Weinig licht: waarom je plant gaat rekken en verslapt

Gebedsbeweging ('s nachts dicht, normaal)

De Calathea zet zijn bladeren 's avonds omhoog en laat ze overdag weer zakken (nyctinastie); dat doet hij met cellen aan de voet van de bladsteel die onder waterdruk staan. Het is een eigenschap van de marantafamilie en geen teken van ziekte. ⚠ Dat die beweging een graadmeter voor de gezondheid zou zijn, staat niet in de bronnen; deze pagina raadt die lezing niet aan.

Wat je kunt doen

1. Gaan de bladeren 's avonds dicht en 's ochtends open, maak je dan geen zorgen; dat is gezond en normaal gedrag.
2. De beweging zelf is geen diagnostisch criterium; beoordeel hoe de plant ervoor staat aan het blad, de potgrond en de wortels.
3. Je hoeft niets te doen; ga gewoon door met goede verzorging (gedistilleerd water of regenwater, luchtvochtigheid, indirect licht).

De gebedsbeweging is gestopt (vroeg teken van stress)

De cellen onder waterdruk die de bladeren bewegen, kunnen de druk die ze daarvoor nodig hebben verliezen als de plant water tekortkomt. Is de beweging gestopt, loop dan de algemene controles hieronder na.

Wat je kunt doen

1. Controleer op volgorde: het vocht in de potgrond, de luchtvochtigheid en de waterkwaliteit; herstel wat er niet klopt.
2. Stap over op gedistilleerd water of regenwater en laat de luchtvochtigheid niet zakken.
3. Zodra de omstandigheden kloppen, komt de gebedsbeweging meestal terug. ⚠ Hoe lang dat duurt, staat als getal niet in de bronnen.
4. Zijn er ook bruine randen of krult het blad om, begin dan bij de waterkwaliteit en de luchtvochtigheid.

Bladvlekken (schimmel of ophoping van mineralen)

Vlekken op het blad kunnen komen van een schimmelinfectie of van mineralen uit het kraanwater die zich ophopen; van bovenaf gieten en nat blad voeden de schimmel, hard water voedt de mineraalvlek.

Wat je kunt doen

1. Maak het blad niet nat; geef het water alleen op de potgrond eromheen en gebruik gedistilleerd water of regenwater.
2. Haal de aangetaste bladeren weg met schoon (met alcohol afgenomen) gereedschap; zorg voor meer luchtcirculatie.
3. Zet de plant bij natte, donkere vlekken die zich uitbreiden apart en vraag advies bij een tuincentrum of hovenier.

Koude tocht of plotselinge temperatuurwisseling

De Calathea is gevoelig voor kou; koude tocht (van een raam of de airco) en een plotselinge daling van de temperatuur laten het blad snel omkrullen en vergelen.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant weg van het koude glas, uit de tocht en uit de luchtstroom van de airco.
2. Houd hem ook weg van warmtebronnen (de radiator); droge hitte schaadt hem net zo goed.
3. Haal beschadigd blad met schoon gereedschap weg; zodra de omstandigheden op de plek stabiel zijn, komt het nieuwe blad gezond op.

Plagen (spint / wolluis / rouwmuggen)

De meest voorkomende plaag bij de Calathea is spint (die houdt van lage luchtvochtigheid): fijn spinsel aan de onderkant en aan de randen van het blad, met een flets en spikkelig oppervlak. Daarnaast kun je rouwmuggen in natte potgrond zien en wattige wolluis in de bladoksels.

Wat je kunt doen

1. Zet de plant apart van de andere planten; controleer de onderkant van het blad regelmatig.
2. Spoel de bladeren (vooral de onderkant) af onder een stevige waterstraal of neem ze af met een vochtige doek.
3. Verhoog de luchtvochtigheid (spint houdt van droge lucht); laat bij rouwmuggen de bovenlaag van de potgrond opdrogen.
4. Bij een hardnekkige of terugkerende aantasting kun je het beste advies vragen bij een tuincentrum of hovenier; houd nieuwe planten 2 tot 4 weken apart.

Meer hierover: Plagen op kamerplanten: van signaal naar naam